{"id":607,"date":"2015-07-28T20:29:19","date_gmt":"2015-07-28T18:29:19","guid":{"rendered":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/?p=607"},"modified":"2015-10-22T20:25:11","modified_gmt":"2015-10-22T18:25:11","slug":"zlamane-kariery-losy-przeciwnikow-marszalka-pilsudskiego-po-zamachu-majowym-1926-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/zlamane-kariery-losy-przeciwnikow-marszalka-pilsudskiego-po-zamachu-majowym-1926-r\/","title":{"rendered":"Z\u0142amane kariery. Losy przeciwnik\u00f3w marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego po zamachu majowym 1926 r."},"content":{"rendered":"

Autor:\u00a0Tomasz Basarabowicz<\/strong><\/em><\/p>\n

\n

Wydarzenia z maja 1926 roku wytworzy\u0142y w Wojsku Polskim arcyskomplikowan\u0105 sytuacj\u0119. Opr\u00f3cz dotychczasowych, niezatartych jeszcze r\u00f3\u017cnic i niech\u0119ci pomi\u0119dzy oficerami legionowymi, austriackimi, rosyjskimi i pruskimi, pojawi\u0142o si\u0119 kolejne powa\u017cne p\u0119kni\u0119cie. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 z tym, kto opowiedzia\u0142 si\u0119 za, a kto przeciwko marsza\u0142kowi J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu.<\/p>\n

\n

\"zk1\"<\/p>\n

Zamach majowy 1926 r. Marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski i genera\u0142 Gustaw Orlicz-Dreszer przed spotkaniem z prezydentem Stanis\u0142awem Wojciechowskim na mo\u015bcie Poniatowskiego<\/em><\/p>\n

\n

Mia\u0142o to du\u017co bardziej dalekosi\u0119\u017cne konsekwencje, ani\u017celi mo\u017ce si\u0119 to nam dzi\u015b wydawa\u0107. Skutki opowiedzenia si\u0119 po kt\u00f3rej\u015b ze stron \u015bcieraj\u0105cych si\u0119 podczas zamachu majowego widoczne by\u0142y na przyk\u0142adzie karier w Wojsku Polskim. Szczeg\u00f3lnie wtedy, kiedy nast\u0119powa\u0142o odsuni\u0119cie i eliminacja nie tylko z dzia\u0142alno\u015bci w armii. Posuwano si\u0119 tak\u017ce do fizycznej eliminacji oponent\u00f3w Marsza\u0142ka.<\/p>\n

\n

Nic dziwnego, \u017ce musia\u0142o to mie\u0107 wp\u0142yw na relacje mi\u0119dzy wysokimi oficerami Wojska Polskiego. W roku 1939, podczas organizowania armii i grup operacyjnych, jednym\u00a0z wa\u017cniejszych kluczy, jakimi kierowa\u0142 si\u0119 Sztab G\u0142\u00f3wny, by\u0142a dobra komunikacja mi\u0119dzy dow\u00f3dcami wielkich jednostek a wy\u017cszymi dow\u00f3dztwami. Mog\u0142y j\u0105 zapewni\u0107 w miar\u0119 jednorodne rodowody i pogl\u0105dy dowodz\u0105cych nimi genera\u0142\u00f3w i pu\u0142kownik\u00f3w.<\/p>\n

\n

Po kl\u0119sce wrze\u015bniowej przyszed\u0142 czas na odwet ze strony tych, kt\u00f3rych zamach majowy\u00a0i p\u00f3\u017aniejsze rz\u0105dy sanacji zepchn\u0119\u0142y na boczny tor \u017cycia II Rzeczpospolitej. Przedstawiamy losy znacz\u0105cych dow\u00f3dc\u00f3w polskiej armii, kt\u00f3rzy podczas zamachu majowego opowiedzieli si\u0119 po stronie rz\u0105du i przeciwko J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu.<\/p>\n

\n

\"zk2\"<\/p>\n

Zamach majowy 1926 r. Wojska rz\u0105dowe w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu Warszawy<\/em><\/p>\n

\n

Pomoc dla obro\u0144c\u00f3w legalnej w\u0142adzy nie nadchodzi\u0142a, poniewa\u017c strajk na kolei op\u00f3\u017ani\u0142 przybycie wiernych rz\u0105dowi pu\u0142k\u00f3w wielkopolskich i pomorskich. Sytuacja sta\u0142a si\u0119 dramatyczna. Rz\u0105d i dow\u00f3dztwo wycofa\u0142o si\u0119 do Wilanowa.\u00a0Do Rozwadowskiego dochodzi\u0142y informacje o nadci\u0105gaj\u0105cych na pomoc oddzia\u0142ach. Genera\u0142 stara\u0142 si\u0119 przekona\u0107 prezydenta Stanis\u0142awa Wojciechowskiego do konieczno\u015bci przeprowadzenia kontrofensywy z ich wykorzystaniem. Prezydent jednak 15 maja zdecydowa\u0142 si\u0119 poda\u0107 do dymisji i rozkaza\u0142 zaprzesta\u0107 walk.\u00a0Decyzja prezydenta Wojciechowskiego zapobieg\u0142a dalszemu przelewowi krwi\u00a0i ewentualnej wojnie domowej, gdy\u017c wielu dow\u00f3dc\u00f3w wyra\u017anie stan\u0119\u0142o po stronie legendarnego Komendanta.\u00a0Dow\u00f3dcy, z Rozwadowskim na czele, natychmiast przyj\u0119li rozkaz. Jedynie p\u0142k Anders nie chcia\u0142 si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107. Rozwadowski zda\u0142 dow\u00f3dztwo gen. K\u0119dzierskiemu, po czym wraz z kilkoma innymi oficerami zosta\u0142 internowany. Walki dobieg\u0142y ko\u0144ca.<\/p>\n

\n

Co prawda wojska gen. Rozwadowskiego zosta\u0142y wyparte z Warszawy, ale nie rozbite. Stanowi\u0142y nadal znaczn\u0105 si\u0142\u0119. W takich okoliczno\u015bciach Rozwadowski i Haller liczyli na honorowe zako\u0144czenie konfliktu. Ponadto 22 maja Pi\u0142sudski wyda\u0142 rozkaz, w kt\u00f3rym przyzna\u0142 racj\u0119 obu walcz\u0105cym stronom, zapowiadaj\u0105c nie wyci\u0105ganie konsekwencji wobec pokonanych oraz zgod\u0119 i pojednanie. Jednak kolejne dni zweryfikowa\u0142y obietnice Marsza\u0142ka.<\/p>\n

Genera\u0142 Tadeusz Rozwadowski. Uwi\u0119ziony i otruty.<\/p>\n

Wybitny sztabowiec i wychowawca wielu dobrych oficer\u00f3w – Tadeusz Rozwadowski herbu Tr\u0105by – Feldmarschalleutnant Cesarskiej i Kr\u00f3lewskiej Armii, genera\u0142 broni Wojska Polskiego. W 1926 roku by\u0142 Generalnym Inspektorem Jazdy. Rozwadowski pozostawa\u0142\u00a0w konflikcie z obozem pi\u0142sudczykowskim. Jako przeciwnik upolitycznienia armii by\u0142 ostro zwalczany przez Marsza\u0142ka. Genera\u0142a niepokoi\u0142y podzia\u0142y w wojsku i rozk\u0142ad moralny, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y w rezultacie do wydarze\u0144 z maja 1926 roku.
\n12 maja o godz. 14.45 Rozwadowski spotka\u0142 si\u0119 z ministrem spraw wojskowych, gen. W\u0142odzimierzem Malczewskim. Po rozmowie zgodzi\u0142 si\u0119 obj\u0105\u0107 stanowisko dow\u00f3dcy obrony Warszawy.<\/p>\n

\n

Obro\u0144cy rz\u0105du znajdowali si\u0119 w niezwykle trudnej sytuacji, nie wiedzieli bowiem,\u00a0w przeciwie\u0144stwie do zamachowc\u00f3w, na kogo mo\u017cna liczy\u0107. Rozwadowski odby\u0142 narad\u0119\u00a0z gen. Malczewskim, p\u0142k. W\u0142adys\u0142awem Andersem oraz nowo powo\u0142anym szefem Sztabu Generalnego, gen. Stanis\u0142awem Hallerem, i podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o przeniesieniu dow\u00f3dztwa do Belwederu. By\u0142a to niezbyt fortunna decyzja, bo pozbawia\u0142a dowodz\u0105cych \u0142\u0105czno\u015bci\u00a0z krajem. Utrzymywano j\u0105 jedynie drog\u0105 powietrzn\u0105. Obro\u0144cy dysponowali si\u0142\u0105 ok. 1700 ludzi. Wojska buntownicze, dowodzone przez gen. Gustawa Orlicz-Dreszera, mia\u0142y znaczn\u0105 przewag\u0119, liczy\u0142y bowiem ok. 4300 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

\n

Rozwadowski wyda\u0142 rozkaz bezwzgl\u0119dnego rozprawienia si\u0119 z zamachowcami, nawet kosztem ich \u017cycia. Dla genera\u0142a, stroni\u0105cego od polityki, Pi\u0142sudski by\u0142 zwyk\u0142ym buntownikiem.\u00a0Drugiego dnia walk Rozwadowski zaplanowa\u0142 wi\u0119ksz\u0105 akcj\u0119, w kt\u00f3rej wa\u017cn\u0105 rol\u0119 mia\u0142y odgrywa\u0107 oddzia\u0142y z Cytadeli, pod dow\u00f3dztwem p\u0142k. Izydora Modelskiego (p\u00f3\u017aniejszego bliskiego wsp\u00f3\u0142pracownika W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego podczas II wojny \u015bwiatowej, znanego\u00a0z bezwzgl\u0119dnego rozprawiania si\u0119 z przeciwnikami politycznymi). Akcja obro\u0144c\u00f3w rz\u0105du nie powiod\u0142a si\u0119, poniewa\u017c wojska z Cytadeli przesz\u0142y na stron\u0119 Marsza\u0142ka i uwi\u0119zi\u0142y Modelskiego.<\/p>\n

\n

Zamachowcy uzyskali przewag\u0119. Rozpocz\u0119li r\u00f3wnie\u017c ostrza\u0142 artyleryjski Belwederu, podczas kt\u00f3rego lekko ranny zosta\u0142 m.in. p\u0142k. Anders. W odpowiedzi Rozwadowski wyda\u0142 dow\u00f3dcy lotnictwa, gen. W\u0142odzimierzowi Zag\u00f3rskiemu, rozkaz u\u017cycia bomb przeciwko oddzia\u0142om buntowniczym zmierzaj\u0105cym do Warszawy w celu ich rozproszenia. Zbombardowano wybrane cele w mie\u015bcie, m.in. plac Saski.<\/p>\n

\n

\"zk3\"<\/p>\n

Genera\u0142 Tadeusz Rozwadowski internowany w Wilanowie<\/em><\/p>\n

\n

Niebawem cz\u0119\u015b\u0107 internowanych oficer\u00f3w zwolniono, natomiast genera\u0142\u00f3w Rozwadowskiego, Zag\u00f3rskiego, Malczewskiego i Ja\u017awi\u0144skiego oskar\u017cono o przest\u0119pstwa natury kryminalnej i odstawiono do Wojskowego Wi\u0119zienia \u015aledczego nr I przy ul. Dzikiej 19 w Warszawie. Stamt\u0105d 26 maja przetransportowano ich do WW\u015a nr III na Antokolu
\nw Wilnie.<\/p>\n

\n

Wi\u0119zienne warunki egzystencji gen. Rozwadowskiego i jego towarzyszy by\u0142y ci\u0119\u017ckie –\u00a0w nieogrzewanych, zdewastowanych celach, z zamkni\u0119tym ambulatorium. Po interwencji jednego z zast\u0119pc\u00f3w komendanta, dawnego podw\u0142adnego genera\u0142a Rozwadowskiego
\nz czas\u00f3w obrony Lwowa, wyremontowano cele dla genera\u0142\u00f3w. Zdaniem niekt\u00f3rych badaczy, to w\u0142a\u015bnie wtedy postanowiono otru\u0107 gen. Rozwadowskiego.<\/p>\n

\n

Znane s\u0105 co najmniej dwie zas\u0142uguj\u0105ce na uwag\u0119 hipotezy, dotycz\u0105ce podania genera\u0142owi \u015bmierciono\u015bnej substancji. Wed\u0142ug informacji gen. Machalskiego i Stanis\u0142awa Rozwadowskiego, \u015bciany celi, w kt\u00f3rej przebywa\u0142 gen. Rozwadowski na Antokolu, pomalowano farb\u0105 z arszenikiem. Informacja ta jest prawdopodobna, bowiem w\u0142a\u015bnie wtedy – jak wspomnieli\u015bmy – dosz\u0142o do remontu cel.<\/p>\n

\n

Istnieje te\u017c druga, bardziej rozpowszechniona hipoteza, wg kt\u00f3rej genera\u0142 zosta\u0142 otruty\u00a018 maja 1927 roku w czasie podr\u00f3\u017cy kolej\u0105 z Wilna do Warszawy, kiedy podano mu kanapki z pokrojonym ko\u0144skim w\u0142osiem. Mia\u0142o ono spowodowa\u0107 owrzodzenie jelit. Nie jest wykluczone, \u017ce zastosowano obie wymienione metody.<\/p>\n

\n

Pomimo braku jakichkolwiek dowod\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 o przest\u0119pstwach gen. Rozwadowskiego, ca\u0142y czas odraczano terminy jego rozprawy. W prasie pi\u0142sudczycy rozp\u0119tali nagonk\u0119. W broszurze „Zbrodniarze” dezawuowano wieloletni\u0105 prac\u0119 genera\u0142a nad organizacj\u0105, wyszkoleniem i modernizacj\u0105 polskiej kawalerii.<\/p>\n

\n

Przez wiele miesi\u0119cy w\u0142adze zwleka\u0142y z przedstawieniem Rozwadowskiemu, jak r\u00f3wnie\u017c gen. Zag\u00f3rskiemu, aktu oskar\u017cenia. W pa\u017adzierniku 1926 roku Wojskowy S\u0105d Okr\u0119gowy nr 1 wyda\u0142 orzeczenie, zgodnie z kt\u00f3rym, wobec braku dowod\u00f3w, nie by\u0142o powodu utrzymywania aresztu \u015bledczego wobec Rozwadowskiego. Jednak genera\u0142 nie odzyska\u0142 wolno\u015bci.<\/p>\n

\n

Z polecenia prokuratora wojskowego, za kt\u00f3rym sta\u0142 Pi\u0142sudski, genera\u0142 by\u0142 nadal przetrzymywany z powodu „interes\u00f3w wojska pierwszorz\u0119dnej wagi”. 30 kwietnia 1927 roku przeniesiony zosta\u0142 w stan spoczynku, co i tak prawdopodobnie mia\u0142oby miejsce, bo ko\u0144czy\u0142 przepisowe 61 lat.\u00a0 W tym samym terminie zwolnionych z czynnej s\u0142u\u017cby zosta\u0142o\u00a08 genera\u0142\u00f3w dywizji i jeden wiceadmira\u0142 oraz 19 genera\u0142\u00f3w brygady i jeden kontradmira\u0142.<\/p>\n

\n

W spo\u0142ecze\u0144stwie nasili\u0142a si\u0119 akcja sk\u0142adania petycji w obronie uwi\u0119zionych genera\u0142\u00f3w. W kwietniu 1927 roku sympatyk Pi\u0142sudskiego, rektor Uniwersytetu Wile\u0144skiego, prof. Marian Zdziechowski napisa\u0142 w obronie genera\u0142\u00f3w broszur\u0119 „Sprawa sumienia polskiego”.<\/p>\n

\n

18 maja 1927 roku gen. Rozwadowskiego do\u015b\u0107 nieoczekiwanie zwolniono, dokonuj\u0105c przy tym licznych uchybie\u0144 prawnych. Za\u0142amany wydarzeniami majowymi i ich dla siebie konsekwencjami, podupad\u0142y na zdrowiu genera\u0142 zmar\u0142 w pa\u017adzierniku 1928 roku.<\/p>\n

\n

Genera\u0142 W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski.\u00a0<\/strong>
\nZnikni\u0119cie w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach<\/strong><\/p>\n

Oskar\u017cony o osobiste bombardowanie lotnicze wojsk Marsza\u0142ka genera\u0142 W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski zosta\u0142 internowany 15 maja 1926 w Wilanowie. Przewieziony do Wilna i uwi\u0119ziony wraz z gen. Tadeuszem Rozwadowskim oraz trzema innymi genera\u0142ami, sp\u0119dzi\u0142
\nw Wojskowym Wi\u0119zieniu \u015aledczym nr III na Antokolu\u00a0 ponad rok.\u00a0Gen. Zag\u00f3rski rzeczywi\u015bcie wydawa\u0142 rozkazy lotnictwu, ale wykonywa\u0142 w tym zakresie rozkazy zwierzchnik\u00f3w – Rozwadowskiego i Malczewskiego. Wbrew rozpuszczanych o nim plotkom, sam nigdy nie pilotowa\u0142 \u017cadnego z bombarduj\u0105cych wojska Pi\u0142sudskiego samolot\u00f3w.<\/p>\n

\n

Od pocz\u0105tku 1926 r. osoby z otoczenia Pi\u0142sudskiego (genera\u0142owie Lucjan \u017beligowski\u00a0i Daniel Konarzewski)\u00a0 oskar\u017ca\u0142y Zag\u00f3rskiego o to, \u017ce jest on zamieszany w afer\u0119 zwi\u0105zan\u0105\u00a0z firm\u0105 Francopol i kapita\u0142em francuskim. 18 marca 1926 roku minister spraw wojskowych genera\u0142 broni Lucjan \u017beligowski zwolni\u0142 Zag\u00f3rskiego ze stanowiska szefa Departamentu IV M.S.Wojsk. i pozostawi\u0142 w dyspozycji szefa Administracji Armii. Do s\u0142u\u017cby gen. Zag\u00f3rski wr\u00f3ci\u0142 po kolejnym obj\u0119ciu stanowiska premiera przez Wincentego Witosa – tu\u017c przed zamachem Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n

\n

Prowadzono w\u00f3wczas g\u0142o\u015bn\u0105 kampani\u0119 prasow\u0105 dotycz\u0105c\u0105 udzia\u0142u Zag\u00f3rskiego\u00a0w rzekomej aferze Francopolu. Nie znaleziono jednak dowod\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby potwierdzi\u0107, \u017ce Zag\u00f3rski dopu\u015bci\u0142 si\u0119 przest\u0119pstw.
\nZag\u00f3rski od 1921 by\u0142 akcjonariuszem Francopolu, aczkolwiek na zakup od tej firmy partii 100 silnik\u00f3w lotniczych i 100 my\u015bliwc\u00f3w Spad 61 uzyska\u0142 zezwolenie Prokuratorii Generalnej. Francopol nie podj\u0105\u0142 produkcji samolot\u00f3w w Polsce, a zakupione u producenta francuskiego maszyny d\u0142ugo niszcza\u0142y pod go\u0142ym niebem we Francji, bo nie za\u0142atwiono dla nich transportu ani hangar\u00f3w.<\/p>\n

\n

\"zk4\"<\/p>\n

W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski z okresu bitwy warszawskiej 1920 r. (po lewej, w randze pu\u0142kownika)<\/em><\/p>\n

\n

Zwolennicy gen. Zag\u00f3rskiego uwa\u017caj\u0105, \u017ce by\u0142 jedn\u0105 z niewielu os\u00f3b, kt\u00f3re rozumia\u0142y rol\u0119 nowoczesnego uzbrojenia, a w szczeg\u00f3lno\u015bci lotnictwa, dla prowadzenia wojny. Przeciwnicy wyra\u017caj\u0105 pogl\u0105d odmienny, \u017ce nadmierne zakupy sprz\u0119tu, kt\u00f3rego nie by\u0142y\u00a0w stanie wch\u0142on\u0105\u0107 istniej\u0105ce polskie eskadry, spowodowa\u0142y zap\u00f3\u017anienie techniczne\u00a0w nast\u0119pnych latach.<\/p>\n

\n

Np. samoloty Potez XXV wprowadzano do u\u017cytku w lotnictwie dopiero w latach trzydziestych, za\u015b nowe samoloty PWS-10 wyposa\u017cano w przestarza\u0142e silniki zakupione przez Zag\u00f3rskiego we Francji, poniewa\u017c dysponowano ich nadmiarem. Sprz\u0119t, w du\u017cej liczbie przestarza\u0142y, zakupiono za kredyt francuski. Rozpocz\u0119cie jego sp\u0142aty utrudnia\u0142o za\u015b wymian\u0119 maszyn na nowsze, produkowane przez polskie wytw\u00f3rnie i wp\u0119dza\u0142o lotnictwo wojskowe\u00a0w stan chronicznego zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n

\n

6 sierpnia 1927, w rocznic\u0119 wymarszu 1 Kompanii Kadrowej, obchodzon\u0105 przez legionist\u00f3w na zje\u017adzie w Szczypiornie, gen. Zag\u00f3rski zosta\u0142 zwolniony z wi\u0119zienia. Tego dnia rano, o godz. 8.20, w ubraniu cywilnym, w towarzystwie kpt. Lucjana Mi\u0142adowskiego, wyjecha\u0142 poci\u0105giem osobowym nr 714 z Wilna do Warszawy. W stolicy mia\u0142 stawi\u0107 si\u0119 do raportu u Marsza\u0142ka. W tym te\u017c czasie rzekomo sporz\u0105dzono akt oskar\u017cenia, ale Zag\u00f3rski – jak m\u00f3wiono – mia\u0142 odpowiada\u0107 z wolnej stopy.<\/p>\n

\n

Po przyje\u017adzie do Warszawy genera\u0142 brygady W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski herbu Ostoja\u00a0 zagin\u0105\u0142. \u015aledztwo prowadzono d\u0142ugo, lansowana by\u0142a teza o dezercji. W Roczniku Oficerskim z 1928 r. by\u0142 wykazany w korpusie genera\u0142\u00f3w jako zaginiony.<\/p>\n

\n

Genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Sikorski.\u00a0<\/strong>
\nOdsuni\u0119ty przez sanacj\u0119, we Wrze\u015bniu wzi\u0105\u0142 na niej rewan\u017c.<\/strong><\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Sikorski – w maju 1926 kandydat na stanowisko prezesa Rady Ministr\u00f3w, popierany przez \u015brodowiska polityczne, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142y, \u017ce jego przeciwnik w walce o to stanowisko, Wincenty Witos, mo\u017ce by\u0107 \u0142atwo obalony przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.\u00a0W czasie przewrotu majowego, wbrew rozpowszechnianym informacjom nie by\u0142 neutralny, lecz udzieli\u0142 pomocy wojskom rz\u0105dowym.<\/p>\n

\n

Oto co pisze o tym oficer, historyk i wsp\u00f3\u0142pracownik Sikorskiego, Marian Kukiel:
\n„(…) W takim przedstawieniu zna\u0107 bardzo du\u017co wp\u0142ywu tych pog\u0142osek, kt\u00f3re bezpo\u015brednio po zamachu kr\u0105\u017cy\u0142y w ko\u0142ach politycznych stolicy. Pami\u0119tam jak dzisiaj s\u0142owa, kt\u00f3rymi przywita\u0142 mnie nazajutrz po zaprzysi\u0119\u017ceniu powo\u0142anego przez siebie rz\u0105du Bartla marsza\u0142ek Rataj, gdym go, le\u017c\u0105cego w \u0142\u00f3\u017cku po tragicznych przej\u015bciach ubieg\u0142ego tygodnia odwiedzi\u0142\u00a0w jego mieszkaniu w sejmie.<\/p>\n

Z gorycz\u0105 m\u00f3wi\u0142 on o jeszcze jednym zawodzie, jaki go spotka\u0142, a kt\u00f3rym jest… akces gen. Sikorskiego do przewrotu i domaganie si\u0119 przeze\u0144, aby wojsko, kt\u00f3re zdoby\u0142o w\u0142adz\u0119, wyci\u0105gn\u0119\u0142o wszystkie konsekwencje z tego faktu. Na moje zapytanie, z jakiego \u017ar\u00f3d\u0142a pochodz\u0105 te informacje, kt\u00f3re wydaj\u0105 mi si\u0119 nieprawdopodobne, gdy\u017c, moim zdaniem, gen. Sikorski nie nale\u017cy do ludzi, w kt\u00f3rych zwyczaju jest spieszenie \u00abna pomoc zwyci\u0119zcy\u00bb – odpowiedzia\u0142 marsza\u0142ek Rataj, \u017ce wiadomo\u015bciami tymi podzieli\u0142 si\u0119 z nim dnia poprzedniego marsza\u0142ek Pi\u0142sudski, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na meldunek gen. Sikorskiego, orygina\u0142u kt\u00f3rego jednak nie przedstawi\u0142.<\/p>\n

Zaskoczy\u0142o mnie to bardzo i o\u015bwiadczy\u0142em, i\u017c postaram si\u0119 o wyja\u015bnienie sprawy\u00a0i wyci\u0105gni\u0119cie ze swej strony odpowiednich konsekwencji, gdyby informacja by\u0142a \u015bcis\u0142a. Okazuje si\u0119, nie ja jeden by\u0142em t\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 poruszony. Poprzednio ju\u017c dowiedzia\u0142 si\u0119 o niej prezes klubu Chrze\u015bcija\u0144skiej Demokracji pose\u0142 Chaci\u0144ski, kt\u00f3ry bezzw\u0142ocznie wys\u0142a\u0142 do Lwowa po informacje swego m\u0119\u017ca zaufania. Delegat pos\u0142a Chaci\u0144skiego przywi\u00f3z\u0142 odpisy dwu dokument\u00f3w. Jednym by\u0142 raport do ministra Spraw Wojskowych, drugim rozkaz dzienny dow\u00f3dcy Korpusu do podleg\u0142ych oddzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n

W pierwszym, w m\u0119ski, pe\u0142en godno\u015bci spos\u00f3b dawa\u0142 gen. Sikorski wyraz swym uczuciom z powodu tragicznego faktu walki bratob\u00f3jczej, kt\u00f3ra wojsko polskie rozdzieli\u0142a. Podkre\u015blaj\u0105c z naciskiem konieczno\u015b\u0107 najszybszego przeprowadzenia jak najszerszej akcji pacyfikacyjnej w wojsku i w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa, ko\u0144czy zdaniem, aby w wypadku, gdyby polityka miarodajnych czynnik\u00f3w posz\u0142a po innej linii i miano stosowa\u0107 jakie\u015b represje wobec tych dow\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy stan\u0119li w obronie konstytucji i prawowitych w\u0142adz – zacz\u0119to od dow\u00f3dcy Korpusu Lwowskiego i jego oficer\u00f3w, jako w pe\u0142ni ze stanowiskiem swych koleg\u00f3w walcz\u0105cych po stronie prezydenta Wojciechowskiego si\u0119 solidaryzuj\u0105cych.<\/p>\n

Rozkaz dzienny do oddzia\u0142\u00f3w DOK Lw\u00f3w okre\u015bla\u0142 w tym samym duchu stanowisko wobec zasz\u0142ych wypadk\u00f3w i dodatkowo poleca\u0142 wzmo\u017cenie czynno\u015bci na odcinku pogranicznym, a to wobec stwierdzonych w zwi\u0105zku z wypadkami w Warszawie porusze\u0144 granicznych oddzia\u0142\u00f3w sowieckich. Uznali\u015bmy w gronie sejmowych przyjaci\u00f3\u0142 gen. Sikorskiego, \u017ce wobec do\u015b\u0107 szeroko rozpowszechnionej wersji o \u00abakcesie\u00bb Genera\u0142a do przewrotu, najlepiej b\u0119dzie og\u0142osi\u0107 oba dokumenty drukiem. Ukaza\u0142y si\u0119 one
\nw \u00abRzeczypospolitej\u00bb, \u00f3wczesnym organie Wojciecha Korfantego. Dziennik zosta\u0142 wprawdzie skonfiskowany za naruszenie \u00abtajemnicy wojskowej\u00bb, ale fakt ten nie poci\u0105gn\u0105\u0142 ani dla redaktora odpowiedzialnego, ani dla autora dokument\u00f3w \u017cadnych dalszych konsekwencji.<\/p>\n

Tak wygl\u0105da \u00abniezdecydowane zachowanie si\u0119\u00bb gen. Sikorskiego podczas przewrotu. Mog\u0119 do tego jeszcze dorzuci\u0107, \u017ce je\u017celi gen. Sikorski nie znalaz\u0142 si\u0119 w czasie przewrotu\u00a0w Warszawie przy boku rz\u0105du i nie obj\u0105\u0142 kierownictwa akcj\u0105 wojskow\u0105, jak to by\u0142o od pierwszej chwili \u017cyczeniem premiera Witosa, to zdecydowa\u0142o o tym wy\u0142\u0105cznie stanowisko \u00f3wczesnego ministra spraw wojskowych, gen. Malczewskiego (…)”.<\/p>\n

\n

\"zk5\"<\/p>\n

Od lewej: genera\u0142 J\u00f3zef Haller, genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Sikorski, prezydent RP Stanis\u0142aw Wojciechowski i genera\u0142 Stanis\u0142aw Haller (marzec 1925 r.)<\/em><\/p>\n

\n

19 marca 1928 r. skonfliktowany z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim gen. Sikorski zosta\u0142 odwo\u0142any ze stanowiska dow\u00f3dcy VI Okr\u0119gu Korpusu we Lwowie. Odt\u0105d, a\u017c do 1939 r., sp\u0119dza\u0142 miesi\u0105ce wiosenno-letnie w nabytym w 1923 dworku w Parchaniu k. Inowroc\u0142awia (naby\u0142 maj\u0105tek, ok. 50 ha wraz z dworkiem, na podstawie ustawy o osadnictwie wojskowym jako tzw. reszt\u00f3wk\u0119).\u00a0Uwag\u0119 zwraca do\u015b\u0107 dwuznaczna rola Sikorskiego we Wrze\u015bniu 1939 r.: pospieszna ucieczka do Pary\u017ca, inspirowanie zamachu stanu, jakim niew\u0105tpliwie by\u0142o zatrzymanie w\u0142adz cywilnych i wojskowych w Rumunii, oraz odwo\u0142anie legalnie wyznaczonego nast\u0119pcy prezydenta Mo\u015bcickiego – genera\u0142a Wieniawy-D\u0142ugoszowskiego.<\/p>\n

\n

Genera\u0142 Stanis\u0142aw Haller. Dymisja i stan spoczynku.<\/strong><\/p>\n

\"zk6\"<\/p>\n

Genera\u0142 Stanis\u0142aw Haller<\/em><\/p>\n

\n

Stanis\u0142aw Haller, pu\u0142kownik artylerii C. i K. Armii oraz genera\u0142 dywizji Wojska Polskiego – w maju 1926 r. wyznaczony przez ministra spraw wojskowych, gen. Juliusza Malczewskiego szefem sztabu wojsk rz\u0105dowych.\u00a0Po przewrocie poda\u0142 si\u0119 do dymisji. Przeniesiony w stan spoczynku. Osiad\u0142 w rodzinnym maj\u0105tku. Zajmowa\u0142 si\u0119 prac\u0105 spo\u0142eczn\u0105, m.in. jako aktywny cz\u0142onek Akcji Katolickiej. We wrze\u015bniu 1939 r. odda\u0142 si\u0119 do dyspozycji Naczelnego Wodza.\u00a0 W 1939 r. zosta\u0142 aresztowany przez Sowiet\u00f3w i uwi\u0119ziony w obozie w\u00a0 Starobielsku. Zamordowany w Charkowie.<\/p>\n

\n

Pu\u0142kownik W\u0142adys\u0142aw Anders. M\u0119ska rozmowa z Marsza\u0142kiem<\/strong><\/p>\n

\"zk7\"<\/p>\n

Pu\u0142kownik W\u0142adys\u0142aw Anders podczas internowania w Wilanowie<\/em><\/p>\n

\n

W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w pomajowe kariery przeciwnik\u00f3w Marsza\u0142ka uleg\u0142y zdecydowanemu zahamowaniu lub nawet zupe\u0142nemu za\u0142amaniu. Nie zawsze jednak. Najlepszym tego przyk\u0142adem jest pu\u0142kownik W\u0142adys\u0142aw Anders, kt\u00f3ry ju\u017c po wydarzeniach majowych odby\u0142 d\u0142ug\u0105 rozmow\u0119 z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim.<\/p>\n

O czym obydwaj panowie rozmawiali, wiedzieli jedynie oni sami. Fakt jest faktem, \u017ce W\u0142adys\u0142aw Anders pozosta\u0142 na swoim stanowisku i s\u0142u\u017cy\u0142 nadal w Wojsku Polskim. I to
\nz sukcesami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor:\u00a0Tomasz Basarabowicz Wydarzenia z maja 1926 roku wytworzy\u0142y w Wojsku Polskim arcyskomplikowan\u0105 sytuacj\u0119. Opr\u00f3cz dotychczasowych, niezatartych jeszcze r\u00f3\u017cnic i niech\u0119ci pomi\u0119dzy oficerami legionowymi, austriackimi, rosyjskimi i pruskimi, pojawi\u0142o si\u0119 kolejne powa\u017cne p\u0119kni\u0119cie. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 z tym, kto opowiedzia\u0142 si\u0119 za,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":609,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-607","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=607"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/607\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":726,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/607\/revisions\/726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}