{"id":590,"date":"2015-07-28T19:50:43","date_gmt":"2015-07-28T17:50:43","guid":{"rendered":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/?p=590"},"modified":"2015-10-23T00:43:30","modified_gmt":"2015-10-22T22:43:30","slug":"minister-oswiaty-z-obozu-w-oberlangen-szkic-do-biografii-cecylii-jordan-rozwadowskiej-1903-1946","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/minister-oswiaty-z-obozu-w-oberlangen-szkic-do-biografii-cecylii-jordan-rozwadowskiej-1903-1946\/","title":{"rendered":"Minister O\u015bwiaty z obozu w Oberlangen Szkic do biografii Cecylii Jordan Rozwadowskiej (1903-1946)"},"content":{"rendered":"

Autor: Mariusz Patelski<\/em><\/strong><\/p>\n

(przedruk z Biuletynu Informacyjnego Nr 36\/2005 Towarzystwa\u00a0Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lwowa i Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich)<\/em><\/p>\n

\n

W historii Polski, zw\u0142aszcza minionego wieku, nie brakowa\u0142o dzielnych kobiet, kt\u00f3re na polach bitew lub w konspiracji z wielkim po\u015bwi\u0119ceniem spe\u0142nia\u0142y sw\u00f3j patriotyczny obowi\u0105zek wobec Ojczyzny. Harcerki, cz\u0142onkinie Polskiej Organizacji Wojskowej oraz Wojskowej S\u0142u\u017cby Kobiet, wreszcie zwyk\u0142a kobiety dzia\u0142aj\u0105ce pod wp\u0142ywem okoliczno\u015bci wojennych, cz\u0119sto przyjmowa\u0142y na swe barki zadania, kt\u00f3ry trudno by\u0142o sprosta\u0107 niejednemu m\u0119\u017cczy\u017anie. Do grona tych os\u00f3b nale\u017cy zaliczy\u0107 lwowiank\u0119, oficera Armii Krajowej oraz g\u0142\u00f3wn\u0105 organizatork\u0119 dzia\u0142alno\u015bci w obozie jenieckim w Oberlangen \u2013\u00a0Cecyli\u0119 Jordan Rozwadowsk\u0105.<\/p>\n

\n

Bohaterka artyku\u0142u urodzi\u0142a si\u0119 15 stycznia 1903 r. we Lwowie, jako c\u00f3rka Jana Emanuela Jordan Rozwadowskiego i Marii z Jordan Rozwadowskich (ma\u0142\u017ce\u0144stwo kuzyn\u00f3w). Pochodzi\u0142a z ziemia\u0144skiej rodziny\u00a0o wielkich tradycjach patriotycznych; jej przodkowie brali udzia\u0142 w niemal wszystkich polskich powstaniach\u00a0i wojnach okresu rozbior\u00f3w, a jej stryj (stryjeczny brat ojca) \u2013 gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski odegra\u0142 donios\u0142\u0105 rol\u0119 w walkach o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski lat 1918-1920. Wielki wp\u0142yw na wychowanie i \u015bwiatopogl\u0105d Cecylii mia\u0142 jej ojciec Jan \u2013 docent prywatny ekonomii politycznej Uniwersytetu Lwowskiego, ziemianin, dzia\u0142acz gospodarczy, wybitny polityk Narodowej demokracji, bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Romana Dmowskiego oraz wsp\u00f3\u0142organizator i sekretarz Komitetu Narodowego Polskiego w Pary\u017cu. Cecylia posiada\u0142a siedmioro rodze\u0144stwa: Stanis\u0142awa, Mari\u0119, Janin\u0119, Mieczys\u0142awa, Zofi\u0119, Franciszka i Wincentego.<\/p>\n

\n

Pocz\u0105tkowo dorasta\u0142a w Babinie pod Ka\u0142uszem, rodowej posiad\u0142o\u015bci Jordan Rozwadowskich tzw. \u201elinii pu\u0142kownikowskiej\u201d. Po rozpocz\u0119ciu I wojny \u015bwiatowej Jan Rozwadowski wraz z rodzin\u0105 opu\u015bci\u0142 ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych Galicj\u0119 i uda\u0142 si\u0119 w po\u0142owie 1915 r. do Szwajcarii. Z uwagi na dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 ojca (organizacja Agencji Loza\u0144skiej) i towarzysz\u0105ce temu liczne wyjazdy (m.in. rozmowy polityczne z Ignacym Paderewskim w USA) Cecylia wraz z siostr\u0105 Janin\u0105 zosta\u0142a wys\u0142ana do ekskluzywnej francuskoj\u0119zycznej szko\u0142y katolickiej z internatem we Fryburgu (Acad\u00e9mie St. Croix Fribourg). Wyb\u00f3r miasta nie by\u0142 chyba przypadkowy, poniewa\u017c pracowa\u0142 tam w\u00f3wczas Komitet Wydawnictwa Encyklop\u00e9die Polonaise, kt\u00f3rego wiceprezesem by\u0142 jej ojciec. Latem 1919 r. Cecylia przebywa\u0142a z rodzin\u0105 w Pary\u017cu, gdzie obradowali delegaci na Konferencj\u0119 Pokojow\u0105. Czynny udzia\u0142 w pracach delegacji polskiej bra\u0142 zar\u00f3wno jej ojciec Jan, jak i stryj gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski \u2013 szef Polskiej Misji Wojskowej. W tym\u017ce roku w stolicy Francji zmar\u0142a jej matka, tote\u017c Cecylia musia\u0142a zaj\u0105\u0107 si\u0119, do pewnego stopnia, rodze\u0144stwem \u2013 zw\u0142aszcza najm\u0142odszym bratem Wincentym.<\/p>\n

\n

\"cecyliar1\"<\/p>\n

Dzieci Jana Rozwadowskiego. Od lewej Cecylia, Janka, Mieczys\u0142\u0105w, Zofia, Franciszek,Lozanna 1917 r.<\/em><\/p>\n

\n

Po uko\u0144czeniu szko\u0142y we Fryburgu w 1921 r. Cecylia powr\u00f3ci\u0142a do Polski i po dodatkowych lekcjach z zakresu historii Polski oraz dziej\u00f3w literatury polskiej, na pocz\u0105tku 1922 r. zda\u0142a we Lwowie matur\u0119. Dalsz\u0105 nauk\u0119 podj\u0119\u0142a w Pa\u0144stwowej Szkole Przemys\u0142u Artystycznego w Krakowie (lata 1922 \u2013 1925). Do jej nauczycieli nale\u017celi m.in. profesorowie: Ole\u015b, Wac\u0142aw Krzy\u017canowski, Stanis\u0142aw W\u00f3jcik, Karol Homolacs oraz Jan Bukowski.<\/p>\n

\n

Du\u017cy wp\u0142yw na je \u015bwiatopogl\u0105d artystyczny mia\u0142y tak\u017ce wyk\u0142ady z teorii i historii sztuki prowadzone przez pro. Juliana Pagaczewskiego, na kt\u00f3re ucz\u0119szcza\u0142a dodatkowo na Uniwersytet Jagiello\u0144ski. Wra\u017cliwa na ub\u00f3stwo panuj\u0105ce w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy akademickiej korzysta\u0142a z wp\u0142yw\u00f3w ojca, by pomaga\u0107 biedniejszym studentom. Wspar\u0142a m.in. akcj\u0119 Komitetu Paryskiego, kt\u00f3rego celem by\u0142o wysy\u0142anie student\u00f3w krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych na stypendia do Pary\u017ca. Akcja ta wi\u0105za\u0142a si\u0119 po\u015brednio z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 organizatorsk\u0105 malarza i profesora ASP J\u00f3zefa Pankiewicza, kt\u00f3ry utworzy\u0142 w 1925 r. Oddzia\u0142 Paryski ASP w Krakowie. W trakcie studi\u00f3w Cecylia, zgodnie z rodzinn\u0105 tradycj\u0105 i wol\u0105 ojca, nale\u017ca\u0142a te\u017c do krakowskiej organizacji M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej. Jak wynika z jej list\u00f3w do ojca, wola\u0142a towarzystwo inteligentnych, cho\u0107 biednie ubranych akademik\u00f3w nad \u201em\u00f3wi\u0105ce po francusku z paryskim akcentem\u201d snobuj\u0105ce arystokratki spotykane w krakowskich salonach.<\/p>\n

\n

Ju\u017c w czasie nauki w Krakowie Cecylia tworzy\u0142a swe pierwsze prace b\u0119d\u0105ce plakatami reklamuj\u0105cymi wystawy malarskie. Po uko\u0144czeniu krakowskiej szko\u0142y kontynuowa\u0142a studia artystyczne w Pary\u017cu i Rzymie. Jako osoba o silnej osobowo\u015bci, bardzo niezale\u017cna, a przy tym delikatna i wra\u017cliwa, znacznie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od swych r\u00f3wie\u015bniczek z ziemia\u0144skich dwor\u00f3w. Nad \u017cycie statecznej ma\u0142\u017conki wola\u0142a dalekie podr\u00f3\u017ce, polowania, jazd\u0119 konn\u0105, walki byk\u00f3w w Nimes, zawody hippiczne w Rzymie czy filmy eksperymentalne w Pary\u017cu. Kocha\u0142a Francj\u0119 oraz kultur\u0119 i histori\u0119 francusk\u0105, wielkim prze\u017cyciem by\u0142o dla niej osobiste spotkanie w roku 1923 w Krakowie z marsz. Ferdynandem Fochem – pogromc\u0105 armii niemieckiej w I Wojnie \u015bwiatowej. Cz\u0119ste wyjazdy do Francji mia\u0142y tak\u017ce zwi\u0105zek z faktem, i\u017c w kraju tym osiad\u0142a na sta\u0142e jej siostra Janina, kt\u00f3ra wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Francuza \u2013 Jeana Filiola.<\/p>\n

\n

Mimo zami\u0142owania do woja\u017cy, ch\u0119tnie wraca\u0142a do rodzinnego Lwowa na ul. C\u0142ow\u0105 3, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 willa nale\u017c\u0105ca od pocz\u0105tku lat dwudziestych do jej ojca. Dom ten by\u0142 miejscem zjazd\u00f3w rodzinnych oraz spotka\u0144 wybitnych przedstawicieli ruchu narodowego. Tutaj zwyk\u0142 zatrzymywa\u0107 si\u0119 Roman Dmowski podczas swych pobyt\u00f3w we Lwowie. Cecyli\u0119 wi\u0105za\u0142a z ojcem wielka przyja\u017a\u0144 i duchowa wi\u0119\u017a, a\u017c do jego \u015bmierci w 1935 r., mimo i\u017c w doros\u0142ym \u017cyciu porzuci\u0142a przekonania narodowo-demokratyczne.<\/p>\n

\n

\"cecyliar2\"<\/p>\n

Rodze\u0144stwo Mieczys\u0142aw i Cecylia Jordan Rozwadowscy, lata trzydzieste<\/em><\/p>\n

\n

W latach trzydziestych przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Warszawy, gdzie zajmowa\u0142a si\u0119 sztuk\u0105 u\u017cytkow\u0105. W tym czasie mieszka\u0142a w Hotelu Sejmowym, podobnie jak jej przyjaci\u00f3\u0142ka Martyna (z domu Gryglaszewska) i jej m\u0105\u017c Stefan Puzyna. Dzie\u0144 1 wrze\u015bnia 1939 zasta\u0142 Cecyli\u0119 w stolicy. Z chwil\u0105 wybuchu wojny, jak pisa\u0142a, zmieni\u0142a intelektualne Ateny na wojownicz\u0105 Spart\u0119. Irena Borkowska-Pokrzywnicka wspomina\u0142a natomiast, \u017ce ju\u017c w czasie obrony Warszawy Cecylia \u201ew piekielnym ogniu atak\u00f3w wroga (…) je\u017adzi\u0142a stale na Prag\u0119 po \u017cywno\u015b\u0107 i \u015brodki opatrunkowe dla rannych le\u017c\u0105cych pokotem na pod\u0142odze w sali restauracyjnej Bristolu\u201d. Wielkim ciosem by\u0142a w\u00f3wczas dla niej \u015bmier\u0107 brata por. Mieczys\u0142awa Rozwadowskiego, kt\u00f3ry poleg\u0142 w bitwie pod Kockiem.<\/p>\n

\n

Po rozpocz\u0119ciu okupacji Cecylia podj\u0119\u0142a dzia\u0142al-no\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Wedle niepotwierdzonych infor-macji jej kuzynki \u2013 Felicji \u017beromskiej \u2013 Cecylia \u201enale\u017ca\u0142a do najbli\u017cszego otoczenia gen. [Tadeusza] \u201eBora\u201d Komorowskiego\u201d. Po wybuchu Powstania Warszawskiego, pod pseudonimem \u201eBarbara\u201d, kiero-wa\u0142a natomiast oddzia\u0142em dziewcz\u0105t nios\u0105cych pomoc cywilnej ludno\u015bci stolicy.<\/p>\n

\n

Wraz z kapitulacj\u0105 Warszawy Cecylia w stopniu plutonowego dosta\u0142a si\u0119 do niewoli niemieckiej. Z grup\u0105 kobiet \u2013 \u017co\u0142nierzy AK trafi\u0142a 11 pa\u017adziernika 1944 do stalagu XB w Sandbostel. Pierwotnie zosta\u0142a umieszczona w baraku nr 90, a nast\u0119pnie, od 1 listopada, zosta\u0142a przeniesiona do wielkiego baraku zwanego Aufnahme. Prze\u017cycia obozowe Cecylia opisa\u0142a w interesuj\u0105cych pod wzgl\u0119dem historycznym i doskona\u0142ych w swej formie dziennikach, opublikowanych p\u00f3\u017aniej w londy\u0144skich \u201eWiadomo\u015bciach\u201d i krajowej \u201eWi\u0119zi\u201d. \u201eJestem teraz KGF (Kriegsgefangen) Nr 224513 \u2013 pisa\u0142a w nich Cecylia. \u2013 \u201eMoja kennkarta bardzo ju\u017c podarta idzie de facto ad acta, a jedyny m\u00f3j paszport to ten numerek, kt\u00f3ry w razie zdechni\u0119cia przecina si\u0119 na p\u00f3\u0142 i \u00bd idzie z zimnym trupem do ziemi, a \u00bd ad acta z papierami\u201d. W obozie dziewcz\u0119ta z Powstania zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z polskimi je\u0144cami \u2013 \u017co\u0142nierzami wrze\u015bnia 1939 r. Fakt ten wywar\u0142 na obu stronach wielkie wra\u017cenie.\u00a0\u201ePatrz\u0105c na nich\u00a0\u2013 notowa\u0142a bohaterka artyku\u0142u \u2013\u00a0na ich zdziwione i przera\u017cone czasem spojrzenia w naszym kierunku, rozumiem nagle w ca\u0142ej jaskrawo\u015bci co z nas zrobi\u0142o te pi\u0119\u0107 lat okupacji, plus dwa miesi\u0105ce powstania. Pi\u0119\u0107 lat sp\u0119dzonych mniej wi\u0119cej na ulicy. \u017bycie codzienne, rodzinne, domowe zamar\u0142o mniej wi\u0119cej, bo na to \u017ceby \u017cy\u0107, trzeba by\u0142o handlowa\u0107 w knajpie, w sklepie, na ulicy. To si\u0119 odbi\u0142o na naszych manierach, wys\u0142awianiu, wszystkim. Przesta\u0142y\u015bmy by\u0107 wykwintnymi kobietami. Zupe\u0142nie nienormalne, wspania\u0142e \u017cycie powstaniowe dw\u00f3ch ostatnich miesi\u0119cy doko\u0144czy\u0142o dzie\u0142a. Biedni podchor\u0105\u017cacy przez pi\u0119\u0107 lat t\u0119sknili za Ojczyzn\u0105, za polsk\u0105 wyidealizowan\u0105 kobiet\u0105, a\u017c tu nagle zobaczyli band\u0119 kln\u0105cych oberwa\u0144c\u00f3w w spodniach. Pomimo to s\u0105 najlepsi, naj\u017cyczliwsi i nic nam nie m\u00f3wi\u0105 o swojej konsternacji, a \u017ce \u017cycie jest pi\u0119knei pe\u0142ne nieoczekiwanych niespodzianek, widzia\u0142am dzi\u015b wiecz\u00f3r park\u0119 na korytarzu: podchor\u0105\u017cak patrzy\u0142 nieprzytomnie zakochany w niebieskie oczy oberwanej warszawianki.\u201d<\/p>\n

\n

W dziennikach Cecylii znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce bardzo krytyczne s\u0142owa dotycz\u0105ce sensu ostatniego Powstania, podyktowane niew\u0105tpliwie rozgoryczeniem po kl\u0119sce.\u00a0\u201eO Bo\u017ce, wylecz nas raz na zawsze z romantycznych zryw\u00f3wi z romantyzmu w og\u00f3le. Nienawidz\u0119 coraz bardziej naszych bezp\u0142odnych bohaterstw. Chc\u0119 dla nas na przysz\u0142o\u015b\u0107 dojrza\u0142o\u015bci i rozumu. Nie chc\u0119 rozs\u0105dku ani zachwalanego francuskiego bon sens\u2019u, ale chc\u0119 i pragn\u0119, i modl\u0119 si\u0119 o m\u0105dro\u015b\u0107. Nie chc\u0119, \u017ceby bohaterskie matki wysy\u0142a\u0142y syn\u00f3w na pewn\u0105, bezrozumn\u0105 i g\u0142upi\u0105 \u015bmier\u0107, tylko chc\u0119, \u017ceby nie p\u0142aka\u0142y, jak synowie b\u0119d\u0105 gin\u0105\u0107 za m\u0105dr\u0105 ide\u0119. Matki maj\u0105 \u017c\u0105da\u0107 m\u0105dro\u015bci od syn\u00f3w, nie tylko ci\u0105g\u0142ego bohaterstwa. Nie sztuka umrze\u0107 \u2013 sztuka \u017cy\u0107. Przypomina si\u0119 ten dozorca zamiataj\u0105cy schody na Kruczej podczas Powstania i nieludzkiego bombardowania, kt\u00f3ry mnie pyta: i co s\u0142ycha\u0107 prosz\u0119 pani? M\u00f3wi\u0119, \u017ce wszystko dobrze, on kr\u0119ci g\u0142ow\u0105 sceptycznie i m\u00f3wi: nie jest dobrze prosz\u0119 pani, nie jest dobrze, bo u nas nie ma g\u0142\u00f3w, u nas s\u0105 tylko zawsze szable i ta strasznie tania krew. I zadumany zamiata\u0142 dalej schody pod nalotem. Teraz dopiero coraz bardziej ucz\u0119 si\u0119 ceni\u0107 Dmowskiego. I podziwiam go bez granic. Ten cz\u0142owiek wbrew ca\u0142emu rozromantyzmowanemu spo\u0142ecze\u0144stwu b\u0142aga\u0142 o racjonalizm, o zerwanie z romantyzmem w polityce. Wszyscy byli przeciw niemu, teraz po tym ostatnim wyczynie warszawskim nast\u0119puje otrze\u017awienie \u2013 wyczuwam wielki nawr\u00f3t do Dmowskiego w szerokich masach m\u0142odych dziewcz\u0105t, zastanowienie u starszych (…). Jak zacz\u0119li\u015bmy za czas\u00f3w Ko\u015bciuszki z kosami na armaty, to ko\u0144czymy dzi\u015b na Warszawie, gdzie przeciw tankom mieli\u015bmy butelki z benzyn\u0105, a przeciw samolotom modlitw\u0119 do Boga. Gdzie na nasz rozpaczliwe wo\u0142ania o pomoc do aliant\u00f3w (zawsze b\u0142agamy aliant\u00f3w o pomoc) widzieli\u015bmy jak nasi ch\u0142opcy, nasi rodzeni, \u015bwietnie uzbrojeni, na wspania\u0142ych samolotach bili si\u0119 w Normandii, w Belgii, w Holandii, a w Warszawa zdycha\u0142a bez \u015bladu pomocy. A wszystko z romantyzmu, czyli z g\u0142upoty. Nie mog\u0119 pisa\u0107 o tym, tak bardzo jestem z\u0142a i tak bardzo zrozpaczona.\u201d<\/p>\n

\n

W stalagu plut. Rozwadowska podj\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturalno-o\u015bwiatow\u0105 i w zorganizowanej tam wszechnicy prowadzi\u0142a wyk\u0142ady z teorii oraz historii sztuki, nawi\u0105zuj\u0105c m.in. do my\u015bli Noakowskiego i Pagaczews-kiego. Po wyje\u017adzie kobiet oficer\u00f3w do oflagu obj\u0119\u0142a czasowo komend\u0119 nad barakiem Aufnahme. W grudniu 1944 r. zosta\u0142a przeniesiona wraz z innymi kobietami \u2013 podoficerami do stalagu VI C Oberlangen. W nowym miejscu uwi\u0119zienia Cecylia wesz\u0142a w sk\u0142ad Rady Instruktorskiej. Wraz z kpt. Halin\u0105 Jab\u0142o\u0144sk\u0105-Ter-Oganjan, por. Alicj\u0105 Kadler, por. Janin\u0105 Skrzy\u0144sk\u0105, por. Zofi\u0105 Trenker i kpt. Janin\u0105 Tuwan odpowiedzialna by\u0142a za sprawy kultury i o\u015bwiaty w obozie. Wedle licznych relacji wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniarek, Rozwadowska, ze wzgl\u0119du na wiek, do\u015bwiadczenie i predyspozycje faktycznie sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 organizatork\u0105 \u017cycia kulturalno-o\u015bwiatowego w Oberlangen, zyskuj\u0105c nieoficjalny tytu\u0142 \u201eministra o\u015bwiaty\u201d. Alina Szeppe-Kamie\u0144ska-Karbowska pisa\u0142a m.in.:\u00a0\u201e\u017beby nie Cecylia i par\u0119 jej satelitek, nic by tu nie by\u0142o. Jej energia i umiej\u0119tno\u015b\u0107 wy\u0142uskiwania talent\u00f3w jest podstaw\u0105 (…) \u017cycia kulturalnego.\u201d Sama Rozwadowska pisa\u0142a o s\u0142u\u017cbie o\u015bwiatowej w obozie: \u201eJestem wi\u0119c oficerem o\u015bwiatowym ca\u0142ego obozu pi\u0119ciobarakowego (czyli 1000 kobiet). Prowadz\u0119 seri\u0119 wyk\u0142ad\u00f3w humanistycznych, jak dot\u0105d. Zacz\u0119\u0142am swoim wyk\u0142adem o sztuce w og\u00f3le i wprowadzeniem do sztuki greckiej. Drugi wyk\u0142ad mia\u0142a pani Waleria (filolog klasyczny) o rze\u017abie greckiej, trzeci r\u00f3wnie\u017c ona ,\u201dpodr\u00f3\u017c po Grecji, Pestum i Sycylii\u201d, czwarty o Sparcie pani Renieta, pi\u0105ty dzi\u015b o filozofii greckiej. W przygotowaniu: literatura grecka, historia grecka, teatr grecki, prawo staro\u017cytne i przej\u015bcie dalej w \u015brednie wieki. R\u00f3wnocze\u015bnie rozp\u0119tane kursa j\u0119zykowe z pr\u00f3b\u0105 klub\u00f3w, r\u00f3wnocze\u015bnie puszczone w ruch cechy. Rezultat jest taki, \u017ce moje baraki mnie ciesz\u0105 nies\u0142ychanie. W jednym k\u0105cie widz\u0119 zebranie plejady poetyckiej, kt\u00f3ra debatuje nad zawarto\u015bci\u0105 pierwszego numeru gazety ruchomej, na moim biurku mam par\u0119 hymn\u00f3w cechowych, do poszczeg\u00f3lnych patron\u00f3w cech\u00f3w. Cech blacharski opracowuje ju\u017c w drugim k\u0105cie pokoju fili\u017canki, spodki, popielniczki; zabiera si\u0119 do herb\u00f3w cechowych, cz\u0119\u015b\u0107 opracowuje suknie dla Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej, w trzecim k\u0105cie z\u0142apa\u0142am dziewi\u0119\u0107 filozofek na gwa\u0142townej dyskusji (powyk\u0142adowej) nad wp\u0142ywami Platona na religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c Arystotelesa przez \u015bw. Tomasza z Akwinu. Alea iacta est \u2013 rozp\u0119ta\u0142o si\u0119. Czasu dos\u0142ownie nie mam na nic.<\/p>\n

\n

Dzi\u0119ki wysi\u0142kom Cecylii oraz grona jej wsp\u00f3\u0142pracowniczek zorganizowano kurs gimnazjalny dla dziewcz\u0105t w wieku szkolnym. W obozie odbywa\u0142y si\u0119 ponadto wyk\u0142ady na poziomie uniwersyteckim, komplety j\u0119zyk\u00f3w obcych, zaj\u0119cia artystyczne i kulturalne (wieczory literackie oraz warsztaty plastyczne m.in. wyr\u00f3b przedmiot\u00f3w artystycznych z blachy po konserwach itp.)\u00a012 kwietnia 1945 stalag VI C Oberlangen zosta\u0142 wyzwolony przez oddzia\u0142 I Dywizji Pancernej. Warto wspomnie\u0107, i\u017c w I Dywizji s\u0142u\u017cy\u0142 rodzony brat Cecylii por. Franciszek Rozwadowski oraz dwaj stryjeczni bracia por. Wiktor i rtm. Jan Rozwadowscy. Po wyzwoleniu ppor. Cecylia Rozwadowska (stopie\u0144 oficerski ujawniony i zweryfikowany po uwolnieniu), z rozkazu komendantki obozu por. Marii J. Mileskiej, kontynuowa\u0142a prac\u0119 oficera o\u015bwiatowego w\u015br\u00f3d by\u0142ych kobiet-je\u0144c\u00f3w przeniesionych do nieco lepszych warunk\u00f3w w s\u0105siednim obozie w Niederlangen. Ob\u00f3z ten zosta\u0142 przekszta\u0142cony w O\u015brodek Wojskowy Niederlangen V, a nast\u0119pnie w O\u015brodek Wojskowy nr 102 w miejscowo\u015bci Hange. G\u0142\u00f3wnym zadaniem Cecylii by\u0142o umo\u017cliwienie m\u0142odym, uwolnionym z obozu dziewcz\u0119tom kontynuowanie studi\u00f3w na zachodnioeuropejskich uniwersytetach. W pracy tej pomaga\u0142a jej znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w obcych (francuski i angielski) oraz liczne kontakty, jakie posiada\u0142a we Francji jeszcze z czas\u00f3w przedwojennych. W dzia\u0142alno\u015bci tej mog\u0142a liczy\u0107 tak\u017ce na pomoc brata por. Wincentego Rozwadowskiego \u2013 oficera polskiej siatki wywiadowczej we Francji (pseud. Pascal \u2013 kierownika operacji wywiadowczych tzw. Ekspozytury \u201eF2\u201d), kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c posiada\u0142 liczne koneksje w kr\u0119gach europejskiej arystokracji i bur\u017cuazji. Najprawdopodobniej w zwi\u0105zku z tymi zadaniami odby\u0142a na prze\u0142omie maja i czerwca 1945 r. podr\u00f3\u017c do Pary\u017ca.<\/p>\n

\n

Prac\u0119 na nowym posterunku Cecylia zmuszona by\u0142a nieoczekiwanie przerwa\u0107 z powodu nowotworu \u017co\u0142\u0105dka. Wycie\u0144czona nadmiern\u0105 prac\u0105 oraz ci\u0119\u017ckimi warunkami obozu jenieckiego nie wytrzyma\u0142a trud\u00f3w choroby.\u00a08 czerwca 1946 r.\u00a0po sze\u015bciu miesi\u0105cach zmaga\u0144 Cecyli Jordan Rozwadowska zmar\u0142a w szpitalu Croix Rouge na Passy w Pary\u017cu. Doczesne szcz\u0105tki ppor. Cecylii Rozwadowskiej spocz\u0119\u0142y najprawdopodobniej na paryskim cmentarzu Batignolles, obok mogi\u0142y jej matki \u2013 Marii Jordan Rozwadowskiej.<\/p>\n

\n

\"cecyliar3\"<\/p>\n

Cecylia w r. 1946 (?)<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

 <\/p>\n

Pliki do pobrania:<\/strong><\/p>\n

1. minister-oswiaty-z-obozu-w-oberlangen.ppt<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor: Mariusz Patelski (przedruk z Biuletynu Informacyjnego Nr 36\/2005 Towarzystwa\u00a0Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lwowa i Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich) W historii Polski, zw\u0142aszcza minionego wieku, nie brakowa\u0142o dzielnych kobiet, kt\u00f3re na polach bitew lub w konspiracji z wielkim po\u015bwi\u0119ceniem spe\u0142nia\u0142y sw\u00f3j patriotyczny obowi\u0105zek wobec Ojczyzny.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":591,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=590"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":754,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590\/revisions\/754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}