{"id":577,"date":"2015-07-28T18:59:35","date_gmt":"2015-07-28T16:59:35","guid":{"rendered":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/?p=577"},"modified":"2015-11-20T11:37:09","modified_gmt":"2015-11-20T10:37:09","slug":"jan-michal-rozwadowski","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/jan-michal-rozwadowski\/","title":{"rendered":"Jan Micha\u0142 Rozwadowski"},"content":{"rendered":"

Autorzy: Joanna Maksym-Benczew, Mariusz Patelski<\/p>\n

JAN MICHA\u0141 ROZWADOWSKI I JEGO ZAINTERESOWANIA S\u0141OWIA\u0143SZCZYZN\u0104<\/strong><\/p>\n

Jan Micha\u0142 Rozwadowski \u2013 rys biograficzny
\n\"Jan<\/strong><\/p>\n

Zgodnie z rodzinn\u0105 tradycj\u0105 i opiniami niekt\u00f3rych badaczy prof. Jan Micha\u0142 Rozwadowski pochodzi\u0142 ze znanej w Polsce rodziny Jordan-Rozwadowskich. R\u00f3d ten wyda\u0142 wiele wybitnych postaci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych byli dow\u00f3dcy, politycy i dyplomaci, a tak\u017ce arty\u015bci, naukowcy i podr\u00f3\u017cnicy. Historycy nie maj\u0105 jednak pewno\u015bci, czy przodkowie s\u0142ynnego j\u0119zykoznawcy rzeczywi\u015bcie byli potomkami Jordana, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 dokument\u00f3w rodzinnych Rozwadowskich uleg\u0142a bowiem zniszczeniu w toku licznych wojen\u00a0i powsta\u0144. O takim pochodzeniu przodk\u00f3w krakowskiego profesora mia\u0142y \u015bwiadczy\u0107 jedynie po\u015brednie dowody: przekazywany z pokolenia na pokolenie sygnet rodowy z herbem Tr\u0105by, kt\u00f3rym piecz\u0119towali si\u0119 Jordan Rozwadowscy oraz miedzioryt nagrobkowy Jakuba Jordan Rozwadowskiego \u2013 antenata tzw. linii lubelskiej tego rodu.<\/p>\n

\n

Jan Micha\u0142 Rozwadowski przyszed\u0142 na \u015bwiat 7 grudnia 1867 r. w Czarnej pod Tarnowem w rodzinie Juliusza i Celestyny z R\u00f3\u017ca\u0144skich. Ju\u017c w rok po urodzeniu Jan Micha\u0142 straci\u0142 ojca. Jego matka pozbawiona \u015brodk\u00f3w do \u017cycia przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Krakowa, gdzie przyj\u0119\u0142a posad\u0119 nauczycielki w Seminarium Nauczycielskim \u017be\u0144skim. W grodzie nad Wis\u0142\u0105 Jan Micha\u0142 uko\u0144czy\u0142 Gimnazjum \u015bw. Jacka i w 1885 r. zda\u0142 matur\u0119. W nast\u0119pnych latach, a\u017c do 1889 r., studiowa\u0142 na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego na kierunkach: filologia klasyczna, polonistyka i germanistyka. W trakcie studi\u00f3w na prze\u0142omie1887 i 1888 r. odby\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 w armii austro-w\u0119gierskiej, uzyskuj\u0105c rok p\u00f3\u017aniej stopie\u0144 porucznika.<\/p>\n

\n

W 1891 r. uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora filozofii. W latach 1891-1893 kontynuowa\u0142 studia w Lipsku jako stypendysta Akademii Umiej\u0119tno\u015bci. Na prze\u0142omie 1893 i 1894 r. pod pseudonimem Jana R. Nadroj opublikowa\u0142 utw\u00f3r \u201ePierwsza mi\u0142o\u015b\u0107. Powie\u015b\u0107\u201d. Nie przypadkowy by\u0142 dob\u00f3r pseudonimu, kt\u00f3ry czytany wspak oznacza\u0142 \u201eJordan\u201d.<\/p>\n

\n

Dalsza kariera naukowa Rozwadowskiego rozwija\u0142a si\u0119 pomy\u015blnie i w 1896 r. habilitowa\u0142 si\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim na podstawie rozprawy pt.: \u201eQuaestiones grammaticae et etymologicae\u201d.\u00a0W 1898 r. otrzyma\u0142 stanowisko docenta na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, a w r. 1899 zosta\u0142 mianowany profesorem nadzwyczajnym i w 1904 r. zwyczajnym. Zwi\u0105zany z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim dwukrotnie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dziekana Wydzia\u0142u Filozoficznego, a w 1916 r. zosta\u0142 wybrany rektorem, kt\u00f3rej to godno\u015bci nie przyj\u0105\u0142.<\/p>\n

\n

\"Professor<\/a>Istotnym rozdzia\u0142em w \u017cyciu Jana Micha\u0142a Rozwadowskiego by\u0142a jego praca w ramach krakowskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci (AU). Ju\u017c w 1903 r. profesor zosta\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem, a w 1908 r. cz\u0142onkiem czynnym tej\u017ce Akademii. Jako cz\u0142onek tej zas\u0142u\u017conej dla polskiej nauki instytucji przewodniczy\u0142 od 1908 r. a\u017c do ko\u0144ca \u017cycia komisji J\u0119zykowej AU (p\u00f3\u017aniej, tj. od 1919 r. – Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci – PAU). Kierowa\u0142 tak\u017ce, w latach 1918-1935, Komisj\u0105 Orientalistyczn\u0105 oraz, w latach 1921-1935, Komisj\u0105 Antropologiczn\u0105 PAU. W 1925 r. obj\u0105\u0142 stanowisko prezesa Zarz\u0105du PAU i funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do 1929 r.<\/p>\n

\n

Zainteresowania S\u0142owia\u0144szczyzn\u0105 Rozwadowskiego znalaz\u0142y sw\u00f3j wyraz w licznych przyczynkach\u00a0i opracowaniach. W 1908 r. wraz Kazimierzem Nitschem, Janem \u0141osiem i Leonem Ma\u0144kowskim wyda\u0142 pierwszy tom \u201eRocznika Slawistycznego\u201d. Krakowski uczony wni\u00f3s\u0142 tak\u017ce du\u017cy wk\u0142ad w przygotowanie \u201eEncyklopedii Polskiej AU\u201d, b\u0119d\u0105c faktycznym redaktorem j\u0119zykoznawczej cz\u0119\u015bci tego dzie\u0142a. Aktywnie uczestniczy\u0142 w \u017cyciu organizacyjnym polskich filolog\u00f3w i j\u0119zykoznawc\u00f3w. W latach 1920-1927 przewodzi\u0142 Zarz\u0105dowi Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w J\u0119zyka Polskiego. Podobn\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce w Polskim Towarzystwie J\u0119zykoznawczym w latach 1925-1931.<\/p>\n

\n

Jako uczony Rozwadowski nie ogranicza\u0142 swej dzia\u0142alno\u015bci wy\u0142\u0105cznie do kwestii naukowych. Wielokrotnie wypowiada\u0142 si\u0119 w kwestiach spo\u0142ecznych i politycznych. W latach I wojny \u015bwiatowej og\u0142osi\u0142 m.in. artyku\u0142 \u201eMy a Ru\u015b\u201d (\u201eNowe \u017bycie\u201d 1917), w kt\u00f3rym domaga\u0142 sprawiedliwego u\u0142o\u017cenia stosunk\u00f3w\u00a0z tymi narodami. W 1930 r. powsta\u0142 w Wilnie Instytut Europy Wschodniej, kt\u00f3rego celem by\u0142o badanie problem\u00f3w politycznych, historycznych, kulturalnych oraz gospodarczych teren\u00f3w i lud\u00f3w mi\u0119dzy Ba\u0142tykiem a Morzem Czarnym. Prezesem Instytutu nieprzypadkowo wybrano w\u00f3wczas Jana Rozwadowskiego, a dyrektorem Janusza J\u0119drzejewicza.<\/p>\n

\n

W 1930 r. prof. Rozwadowski podpisa\u0142 protest uczonych krakowskich w sprawie Brze\u015bcia. Trzy lata p\u00f3\u017aniej wyst\u0105pi\u0142 natomiast z ostrym artyku\u0142em pt.: \u201eNa powrozie\u201d, w kt\u00f3rym pot\u0119pi\u0142 projekt ustawy\u00a0o szko\u0142ach akademickich ograniczaj\u0105cy autonomi\u0119 wy\u017cszych uczelni.<\/p>\n

\n

\"Professor<\/a>Wg opinii Kazimierza Nitscha: Jan Micha\u0142 Rozwadowski \u201eby\u0142 w\u0142a\u015bciwie konserwatyst\u0105, ale swoistego typu, nie uznaj\u0105cym oficjalnej religii i bez ziemia\u0144skiego snobizmu, umia\u0142 za to znakomicie rozmawia\u0107\u00a0z ch\u0142opami\u201d. Prywatnie i oficjalnie znany by\u0142 natomiast z optymizmu i poczucia humoru. Przyk\u0142adem tego mo\u017ce by\u0107 znana w swoim czasie anegdota o oficerze Polaku w s\u0142u\u017cbie austro-w\u0119gierskiej, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 wyrazi\u0107 o cesarzu Franciszku J\u00f3zefie I \u2013 \u201epierdo\u0142a\u201d. Wiede\u0144ski trybuna\u0142 wojskowy powo\u0142a\u0142 w\u00f3wczas profesor\u00f3w z AU: Jana Micha\u0142a Rozwadowskiego, Kazimierza Nitscha i Jana \u0141osia na ekspert\u00f3w\u00a0z zadaniem wyja\u015bnienia, co oznacza \u00f3w inkryminowany wyraz. Profesorowie na czele z Rozwadowskim o\u015bwiadczyli, \u017ce \u201eTermin \u00bbpierdo\u0142a\u00ab okre\u015bla w j\u0119zyku polskim podesz\u0142ego wiekiem, dobrotliwego staruszka\u201d. Z wielkim entuzjazmem wypowiada\u0142 si\u0119 tak\u017ce o dokonaniach m\u0142odej polskiej pa\u0144stwowo\u015bci oraz pot\u0119pia\u0142 tych, kt\u00f3rzy z przyczyn politycznych krytykowali pa\u0144stwo polskie. \u017byciowy optymizm Rozwadowskiego przejawia\u0142 si\u0119 tak\u017ce w prezesowaniu (od 1910 r.) takim nienaukowym instytucjom, jakim by\u0142 klub pi\u0142ki no\u017cnej \u201eCracovia\u201d.<\/p>\n

\n

Od 1924 r. sytuacja materialna Rozwadowskiego sta\u0142a si\u0119 bardzo trudna, co spowodowane by\u0142o d\u0142ugami, w jakie popad\u0142. Skutkiem tego, jak twierdzi jego biograf Stanis\u0142aw Urba\u0144czyk, uczony zacz\u0105\u0142 po\u015bwi\u0119ca\u0107 mniej czasu nauce oraz zrzek\u0142 si\u0119 funkcji prezesa PAU. Przyczyni\u0142a si\u0119 do tego tak\u017ce choroba oczu, w latach 1933 i 1934 prof. Rozwadowski podda\u0142 si\u0119 dwu operacjom usuni\u0119cia za\u0107my. W tych latach wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119ca\u0142 rozwa\u017caniom nad sensem \u017cycia, czego owocem by\u0142a wydana po \u015bmierci filozoficzna praca \u201ePrawda \u017cycia\u201d.<\/p>\n

\n

Jan Micha\u0142 Rozwadowski by\u0142 doktorem honorowym wszystkich polskich uniwersytet\u00f3w (opr\u00f3cz KUL), cz\u0142onkiem wielu towarzystw naukowych m.in.: w Warszawie, Helsinkach, Pradze, Akademii Nauk\u00a0w Petersburgu, Belgradzie, Zagrzebiu, Budapeszcie, Sofii. Posiada\u0142 wiele odznacze\u0144 na czele z Orderem Odrodzenia Polski z Gwiazd\u0105.<\/p>\n

\n

Prof. Jan Micha\u0142 Rozwad\"Zofia<\/a><\/strong>owski zmar\u0142 nagle 14 marca 1935 r. w poci\u0105gu jad\u0105cym z Warszawy do Krakowa. Pochowany zosta\u0142 w zbiorowym grobowcu firmy Trembeckich na cmentarzu Rakowickim\u00a0w Krakowie. Zmar\u0142y w zwi\u0105zku z Zofi\u0105 (z domu Bogdanowicz) mia\u0142 dzieci: Zofi\u0119, Katarzyn\u0119 i Jacka Feliksa.<\/p>\n

\"Jacek,<\/a><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Zainte<\/strong>resowania S\u0142owia\u0144szczyzn\u0105 w dorobku naukowym\u00a0J<\/strong>ana Micha\u0142a Rozwadowskiego<\/strong><\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukowa Jana Micha\u0142a Rozwadowskiego obejmowa\u0142a mi\u0119dzy innymi j\u0119zykoznawstwo og\u00f3lne, indoeuropejskie, prace polonistyczne, gramatyk\u0119 historyczn\u0105 i por\u00f3wnawcz\u0105, etnogenez\u0119 S\u0142owian\u00a0i etymologi\u0119 s\u0142owia\u0144sk\u0105. Jak pisze Stanis\u0142aw Urba\u0144czyk \u201eMo\u017cna \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce Rozwadowski stworzy\u0142 polsk\u0105 onomastyk\u0119, a przynajmniej jej \u015bci\u015ble j\u0119zykoznawczy dzia\u0142\u201d.<\/p>\n

\n

Swoj\u0105 prac\u0119 rozpocz\u0105\u0142 od filologii klasycznej, jego pierwsze wi\u0119ksze studium \u201eSposoby wyra\u017cania liczb przybli\u017conych u historyk\u00f3w rzymskich\u201d (De modo ac ratione, gua historici Romani numeros, gui accurate definiri non poterant, expresserint) zosta\u0142o og\u0142oszone w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim w \u201eRozprawach Wydzia\u0142u Filologicznego Akademii Umiej\u0119tno\u015bci\u201d ju\u017c w roku 1889. Szybko jednak kr\u0105g zainteresowa\u0144 badawczych Rozwadowskiego rozszerzy\u0142 si\u0119 na j\u0119zykoznawstwo indoeuropejskie i j\u0119zykoznawstwo og\u00f3lne. O znaczeniu jego dorobku w tej drugiej dziedzinie mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 opinia jak\u0105 wyrazi\u0142 Antoine Meillet po wydaniu ksi\u0105\u017cki \u201eO zjawiskach i rozwoju j\u0119zyka\u201d: \u201eSzkoda, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 dot\u0105d tylko po polsku (…). Rozwadowski ma g\u0142\u0119bokie zrozumienie tego, co w j\u0119zykach jest gi\u0119tkiego, delikatnego. R\u00f3wnocze\u015bnie uczony i poeta, umie spostrzec i wydoby\u0107 kryj\u0105ce si\u0119 w j\u0119zyku si\u0142y ekspresji. Gdy t\u0142umaczy, \u017ce <wszyscy s\u0105 w j\u0119zyku tw\u00f3rcami, pracownikami i artystami zarazem>, gdy ukazuje dzia\u0142anie si\u0142 najbardziej pierwotnych w duszy, a r\u00f3wnocze\u015bnie najbardziej m\u0142odych, daje lekcj\u0119, z kt\u00f3rej mogliby skorzysta\u0107 wszyscy lingwi\u015bci.\u201d<\/p>\n

\n

Nas zajmuj\u0105 jednak zainteresowania slawistyczne prezesa Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, a te znalaz\u0142y si\u0119 w jego pracach z zakresu j\u0119zykoznawstwa indoeuropejskiego. I tu, jak zaznacza Jan Safarewicz : \u201ePrzy niezwyk\u0142ym uzdolnieniu i wielkiej pracowito\u015bci opanowa\u0142 (Rozwadowski) dost\u0119pny w jego czasach materia\u0142 w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci, staj\u0105c w pierwszym szeregu wsp\u00f3\u0142czesnych mu indoeuropeist\u00f3w.\u201d<\/p>\n

\n

Rozwadowski og\u0142osi\u0142 szereg rozpraw por\u00f3wnawczych, metodologiczne i teoretyczne podstawy swojej pracy okre\u015bli\u0142 w roku 1910 w wyk\u0142adzie wyg\u0142oszonym we Lwowie zatytu\u0142owanym \u201eWsp\u00f3\u0142czesny stan j\u0119zykoznawstwa indoeuropejskiego\u201d, tu wyra\u017anie przeciwstawi\u0142 si\u0119 metodzie pozytywistycznej i zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na potrzeb\u0119 uwzgl\u0119dniania psychologicznej i socjologicznej strony zjawisk j\u0119zykowych. W\u015br\u00f3d artyku\u0142\u00f3w z zakresu gramatyki por\u00f3wnawczej i historycznej znalaz\u0142y si\u0119: praca nad s\u0142owia\u0144skimi czasownikami og\u0142oszona w j\u0119zyku niemieckim w roku 1894 w tek\u015bcie pt. \u201eW kwestii s\u0142owia\u0144skich iteratyw\u00f3w\u201d (Zu den slavischen Iterativa); dalej sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci studia \u201eZ zagadnie\u0144 gramatycznych i etymologicznych\u201d zamieszczone w \u201eRozprawach Wydzia\u0142u Filologicznego Akademii Umi\u0119j\u0119tno\u015bci\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza w roku 1897, cz\u0119\u015b\u0107 druga w 1900 i trzecia w \u201eSprawozdaniu z posiedze\u0144 Akademii Umi\u0119tno\u015bci\u201d w 1902. Odnajdziemy tu mi\u0119dzy innymi badania los\u00f3w s\u0142owia\u0144skiego przyrostka \u2013ica, grupy sp\u00f3\u0142g\u0142oskowej vr- w nag\u0142osie w j\u0119zykach s\u0142owia\u0144skich, czy stosunki leksykalne mi\u0119dzy j\u0119zykami s\u0142owia\u0144skimi i ira\u0144skimi. Kolejne studium \u201eO pierwotnym stosunku wzajemnym j\u0119zyk\u00f3w ba\u0142tyckich\u00a0i s\u0142owia\u0144skich\u201d zosta\u0142o og\u0142oszone w roku 1912 w \u201eRoczniku Slawistycznym\u201d. W pracach badawczych nad j\u0119zykami s\u0142owia\u0144skimi nale\u017ca\u0142oby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na studia fonetyczne po\u015bwi\u0119cone poszczeg\u00f3lnym j\u0119zykom, np. bu\u0142garskiemu w artyku\u0142ach: \u201eWymowa bu\u0142garska\u201d z roku 1898 i \u201ePrzyczynek do fonetyki (wymowy) bu\u0142garskiej\u201d z 1911 czy j\u0119zykowi bia\u0142oruskiemu w \u201eUwagach o dyftongach ie uo\u00a0w po\u0142udniowo-zachodnim narzeczu bia\u0142oruskim\u201d z 1904 oraz z zakresu fonetyki historycznej z roku 1915 \u201ePrzyczynki do historycznej fonetyki j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201d.<\/p>\n

\n

Niezwykle istotne dla p\u00f3\u017aniejszych bada\u0144 j\u0119zykoznawczych okaza\u0142o si\u0119 jedno z trzech hase\u0142 opracowanych przez Rozwadowskiego dla \u201eEncyklopedii Polskiej Akademii Umi\u0119tno\u015bci\u201d (t.II, Krak\u00f3w 1915, s.36-72), by\u0142 to mianowicie artyku\u0142 \u201eStosunek j\u0119zyka polskiego do innych j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201d, sta\u0142 si\u0119 on punktem wyj\u015bcia dla dalszych bada\u0144 nad zwi\u0105zkami j. polskiego z j\u0119zykami \u0142u\u017cyckimi w pracach Witolda Taszyckiego (Stanowisko j\u0119zyka \u0142u\u017cyckiego [w:] \u201eSymbolae grammaticae in honorem Joannis Rozwadowski\u201d Krak\u00f3w 1927) i Zdzis\u0142awa Stiebera (Stosunki pokrewie\u0144stwa j\u0119zyk\u00f3w \u0142u\u017cyckich, Krak\u00f3w 1934). Ewa Siatkowska w \u201eStudiach \u0142u\u017cyczoznawczych\u201d zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na szczeg\u00f3lny wp\u0142yw jaki mia\u0142 Rozwadowski na dalsze prace nad j\u0119zykami \u0142u\u017cyckimi.<\/p>\n

\n

W badaniach indoeuropejskich interesowa\u0142o krakowskiego j\u0119zykoznawc\u0119 zagadnienie praojczyzny indoeuropejskiej i praojczyzny S\u0142owian i tu rozprawy dotycz\u0105ce zlokalizowania lud\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych j\u0119zykami indoeuropejskimi w czasach prehistorycznych. Przy ustalaniu lokalizacji j\u0119zyka praindoeuropejskiego Rozwadowski widzia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wysuwania wniosk\u00f3w w oparciu o zjawiska czysto j\u0119zykowe, te kt\u00f3re naj\u015bci\u015blej zwi\u0105zane s\u0105 z terenem, tj. nazwy geograficzne, a zw\u0142aszcza nazwy rzek, w mniejszym stopniu nazwy g\u00f3r. Drugim zakresem fakt\u00f3w j\u0119zykowych, kt\u00f3re pozwala\u0142y na konstatacje by\u0142y dla niego przejawy wzajemnych stosunk\u00f3w j\u0119zykowych poszczeg\u00f3lnych plemion (o artyku\u0142ach por\u00f3wnawczych po\u015bwi\u0119conych zwi\u0105zkom j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich z j\u0119zykami ba\u0142tyckimi i ira\u0144skimi ju\u017c wspominali\u015bmy).<\/p>\n

\n

Obszerne rozwa\u017cania o praojczy\u017anie odnajdziemy w trzech pracach: w odczycie z roku 1911 \u201ePraojczyzna indoeuropejska (O dawniejszych siedzibach szczepu indoeuropejskiego)\u201d; w niepublikowanym za \u017cycia autora artykule pochodz\u0105cym prawdopodobnie z roku 1925 lub 1926 \u201eTak zwana praojczyzna lud\u00f3w indoeuropejskich\u201d i w referacie wyg\u0142oszonym na zje\u017adzie historyk\u00f3w kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u00a0w Warszawie w roku 1927 \u201eUwagi krytyczne o tzw. praojczy\u017anie lud\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201d. W tym ostatnim tek\u015bcie na podstawie d\u0142ugoletnich bada\u0144 wskazywa\u0142 autor trudno\u015bci w rozwi\u0105zaniu tak skomplikowanego zagadnienia, jakim jest ustalenie tzw. praojczyzny S\u0142owian i przestrzega\u0142 przed praktyk\u0105 wysuwania nazbyt po\u015bpiesznych wniosk\u00f3w na podstawie materia\u0142u j\u0119zykoznawczego, co zwykli byli czyni\u0107 \u00f3wcze\u015bni historycy. Sam prace nad nazwami w\u00f3d, kt\u00f3rych wyniki uj\u0105\u0142 w redagowaniu uj\u0119\u0107 syntetycznych dotycz\u0105cych problemu praojczyzny lud\u00f3w praindoeuropejskich i s\u0142owia\u0144skich, prowadzi\u0142 Rozwadowski do ko\u0144ca \u017cycia. G\u0142\u00f3wne dzie\u0142o na ten temat \u201eStudia nad nazwami w\u00f3d s\u0142owia\u0144skich\u201d ukaza\u0142o si\u0119 dopiero 13 lat po \u015bmierci naukowca w roku 1948, lecz jego pierwsze artyku\u0142y dotycz\u0105ce tych zagadnie\u0144 zaczynaj\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 do\u015b\u0107 wcze\u015bnie, w roku 1900 \u201eZe studi\u00f3w nad nazwami rzek s\u0142owia\u0144skich\u201d, rok p\u00f3\u017aniej \u201eStudia nad nazwami rzek s\u0142owia\u0144skich I. Dorzecze Wis\u0142y\u201d. Wyniki swoich bada\u0144 w tej dziedzinie og\u0142aszane b\u0119d\u0105 przez profesora Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego co kilka lat b\u0105d\u017a w formie osobnych artyku\u0142\u00f3w, b\u0105d\u017a jako przyczynek dla rozwa\u017ca\u0144 nad etnogenez\u0105 S\u0142owian. Pod koniec swej dzia\u0142alno\u015bci naukowej Rozwadowski m.in. na podstawie wnikliwej analizy nazw rzek takich jak: Wis\u0142ok, Sanok, Sana, Sanica, Bu\u017cek, Dunaj, Dunajec by\u0142 sk\u0142onny sytuowa\u0107 praojczyzn\u0119 S\u0142owian na obszarach po\u0142o\u017conych na wsch\u00f3d od Dniepru, tj. na lewobrze\u017cnej Ukrainie. Mimo szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144 zawsze daleki by\u0142 od pochopnych wniosk\u00f3w, \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce o tym zako\u0144czenie wyst\u0105pienia z roku 1927, w kt\u00f3rym czytamy: \u201eWidzimy (…), jak nieznane jest prawie wszystko, co dotyczy przesz\u0142o\u015bci historycznej S\u0142owian w epoce poprzedzaj\u0105cej nasz\u0105 er\u0119. Czynniki lingwistyczne, budowa etniczna, epoka i miejsce, kt\u00f3re mog\u0142y widzie\u0107 narodziny S\u0142owian, s\u0105 nadal pogr\u0105\u017cone w g\u0142\u0119bokim mroku.\u201d<\/p>\n

\n

Jego dorobek naukowy og\u0142oszony drukiem, jak oceniali mu wsp\u00f3\u0142cze\u015bni \u201enie pozostawa\u0142 z \u017cadnej s\u0142usznej proporcji do ogromu jego erudycji i g\u0142\u0119bi jego syntetycznych wizji naukowych\u201d Lecz wiele sugerowanych przez niego tez na trwa\u0142e wesz\u0142o na nauki i jak pisa\u0142 Stanis\u0142aw Urba\u0144czyk w roku 1959: \u201eRozwadowskiego j\u0119zykoznawcy uwa\u017caj\u0105 zgodnie za najwi\u0119kszego, obok Baudouina, z nie\u017cyj\u0105cych j\u0119zykoznawc\u00f3w. A to niema\u0142o.\u201d<\/p>\n

\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n

Biblioteka Zak\u0142adu Narodowego im. Ossoli\u0144skich, sygn. 7989\/II Materia\u0142y do historii<\/i> rodziny Rozwadowskich <\/i>(Rozwadowski Family History Materials), vol. I<\/p>\n

Dziesi\u0119ciolecie Polski Odrodzonej. Ksi\u0119ga pami\u0105tkowa 1918-1928<\/i>, ed. by Jan Rozwadowski, Warsaw 1928.<\/p>\n

Grodziski S., Franciszek J\u00f3zef I<\/i>, Wroc\u0142aw 1990<\/p>\n

Jedynak S., Filozofia Jana Rozwadowskiego<\/i> [In:] Studia z polskiej my\u015bli filozoficznej 1900-1939<\/i>, ed. by Leszek Gawor, Lublin 1997<\/p>\n

Lehr-Sp\u0142awi\u0144ski T., Szkice z dziej\u00f3w rozwoju i kultury j\u0119zyka polskiego<\/i>, Lw\u00f3w-Warszawa 1938.<\/p>\n

Lustgarten J., Narodziny krakowskiego sportu <\/i>(The birth of Cracovian sport), [In:] Kopiec wspomnie\u0144 <\/i>(A heap of memories), Krak\u00f3w 1964<\/p>\n

Rozwadowski J.M., Wyb\u00f3r pism<\/i>,. Vol. I. Pisma polonistyczne<\/i>, Warszawa 1959<\/p>\n

Rozwadowski J.M. <\/span>Wyb\u00f3r pism<\/i><\/span>. Vol. II. <\/span>J\u0119zykoznawstwo indoeuropejskie<\/i><\/span>, Warszawa 1961<\/span><\/p>\n

Ruszczyc F., <\/span>Dziennik<\/i><\/span>, part II: <\/span>W Wilnie<\/i><\/span>, Warsaw 1996<\/span><\/p>\n

Siatkowska E., <\/span>Studia \u0142u\u017cyczoznawcze<\/i><\/span>, Warszawa 2000<\/span><\/p>\n

Urba\u0144czyk S., <\/span>Biogram Jana Micha\u0142a Rozwadowskiego<\/i><\/span>, <\/span>Polski s\u0142ownik biograficzny<\/i><\/span>, vol. XXXII, Wroc\u0142aw 1989-1991\u00a0<\/span><\/p>\n

Zbiory autora, E. Rozwadowski, <\/span>Historia rodziny Jordan Rozwadowskich<\/i><\/span>, on the basis of \u201eKronika Rodzinna\u201d(Family Chronicles) by Adam Rozwadowski and \u201eRozwadowski documents\u201d from the Ossolineum Library in Wroc\u0142aw<\/span><\/p>\n

\n

Resume<\/b><\/p>\n

Prof. Jan Micha\u0142 Rozwadowski wywodzi\u0142 si\u0119 ze znanej w Polsce rodziny Jordan-Rozwadowskich. R\u00f3d ten wyda\u0142 wiele wybitnych postaci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych byli m.in. dow\u00f3dcy, politycy i dyplomaci. W gronie tym Jan Rozwadowski zyska\u0142 wyj\u0105tkow\u0105 s\u0142aw\u0119 jako znakomity naukowiec \u2013 j\u0119zykoznawca. W rozleg\u0142ym dorobku profesora szczeg\u00f3lne miejsce zajmowa\u0142y prace s\u0142owianoznawcze. Jan Rozwadowski by\u0142 autorem studi\u00f3w po\u015bwi\u0119conych fonetyce r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich (m.in. bu\u0142garskiego oraz bia\u0142oruskiego),
\na tak\u017ce prac, w kt\u00f3rych snu\u0142 rozwa\u017cania nad etnogenez\u0105 S\u0142owian.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autorzy: Joanna Maksym-Benczew, Mariusz Patelski JAN MICHA\u0141 ROZWADOWSKI I JEGO ZAINTERESOWANIA S\u0141OWIA\u0143SZCZYZN\u0104 Jan Micha\u0142 Rozwadowski \u2013 rys biograficzny Zgodnie z rodzinn\u0105 tradycj\u0105 i opiniami niekt\u00f3rych badaczy prof. Jan Micha\u0142 Rozwadowski pochodzi\u0142 ze znanej w Polsce rodziny Jordan-Rozwadowskich. R\u00f3d ten wyda\u0142<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":580,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-577","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/577","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=577"}],"version-history":[{"count":14,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":808,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/577\/revisions\/808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/580"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}