{"id":1261,"date":"2025-09-14T19:13:04","date_gmt":"2025-09-14T17:13:04","guid":{"rendered":"https:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/?p=1261"},"modified":"2025-09-14T19:19:48","modified_gmt":"2025-09-14T17:19:48","slug":"lwow-jordan-rozwadowskich-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/lwow-jordan-rozwadowskich-2\/","title":{"rendered":"Referat Marka Rozwadowskiego wyg\u0142oszony na Zje\u017adzie rodzinnym w 2022r."},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Referat Marka Rozwadowskiego wyg\u0142oszony na Zje\u017adzie rodzinnym w 2022r.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><strong>Rodzina Rozwadowskich<\/strong><br \/>\nJak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce w og\u00f3le tu jeste\u015bmy.<br \/>\nNasza rodzina przez wiele pokole\u0144 by\u0142a znacz\u0105ca w sferach wojskowej, politycznej, gospodarczej i rolniczej. Maciej Rozwadowski bra\u0142 udzia\u0142 w odsieczy Wiednia w 1683 roku.<br \/>\nNawet podczas rozbior\u00f3w (1772\u20131918) nasi przodkowie wykazywali wielk\u0105 wytrwa\u0142o\u015b\u0107 i energi\u0119 w rozwijaniu swojego \u017cycia i rodzin, wnosz\u0105c wk\u0142ad w spo\u0142ecze\u0144stwo, a wielu z nich cierpia\u0142o wyw\u0142aszczenie, rany, a nawet \u015bmier\u0107 za swoje przekonania o wolnej i niepodleg\u0142ej Polsce.<br \/>\nKr\u00f3tki okres niepodleg\u0142o\u015bci mi\u0119dzywojennej ni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 wielk\u0105 obietnic\u0119 i nadziej\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107, tylko po to, by zosta\u0107 bezlito\u015bnie zniszczonym przez nazistowskie Niemcy i sowieck\u0105 Rosj\u0119 we wrze\u015bniu 1939 roku.<br \/>\nWielu z nas odwiedzi\u0142o miejsca dawnych maj\u0105tk\u00f3w naszej rodziny \u2013 obecnie znajduj\u0105cych si\u0119 na zachodniej Ukrainie \u2013 Babin, H\u0142adki, Do\u0142pot\u00f3w, Toustobaby, R\u00f3\u017cyzko.<br \/>\nWidzieli\u015bmy nagrobki \u2013 niekt\u00f3re ledwo widoczne na ziemi, a tak\u017ce we Lwowie, Krakowie i innych miejscach.<br \/>\nWielu z nas, \u201em\u0142odszych\u201d pokole\u0144 \u2013 niekt\u00f3rzy ju\u017c nie tak m\u0142odzi (!) \u2013 jest cz\u0119\u015bci\u0105 diaspory rozproszonej po ca\u0142ym \u015bwiecie. Dla nas \u017cycie w ojczy\u017anie przodk\u00f3w pozostaje bardzo obce, gdy nasi starsi odchodz\u0105, a j\u0119zyk i zwyczaje stopniowo trac\u0105 na znaczeniu.<br \/>\nCierpienie i po\u015bwi\u0119cenie naszej rodziny podczas II wojny \u015bwiatowej ostatecznie da\u0142o nam dar \u017cycia. To co\u015b, co musimy pami\u0119ta\u0107 i uczci\u0107 tych, kt\u00f3rzy walczyli \u201eza nasz\u0105 i wasz\u0105 wolno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3rzy znosili tortury, wi\u0119zienie, rany, choroby, straty i \u015bmier\u0107.<br \/>\nNa poprzednich zjazdach rodzinnych s\u0142yszeli\u015bmy o dokonaniach Wicka Rozwadowskiego (Pascal), Cecylii Rozwadowskiej.<br \/>\nW tym roku us\u0142yszymy o dokonaniach mojego ojca Jana Rozwadowskiego oraz mojego ojca chrzestnego i dziadka Fran\u00e7ois\u2019a \u2013 Franciszka (Frania) Rozwadowskiego. Oni razem ze Stefanem Komornickim byli cz\u0119\u015bci\u0105 1. Dywizji Pancernej genera\u0142a Maczka.<\/p>\n<p><strong>M\u00f3j ojciec Jan Rozwadowski<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 w Z\u0142oczowie (31 pa\u017adziernika 1910 r.) \u2013 mie\u015bcie na wsch\u00f3d od Lwowa, w powiecie tarnopolskim, w prowincji Galicja \u2013 w\u00f3wczas b\u0119d\u0105cej cz\u0119\u015bci\u0105 monarchii austro-w\u0119gierskiej, dzi\u015b znajduj\u0105cej si\u0119 na Ukrainie.<br \/>\nM\u00f3j dziadek Adam by\u0142 tam stacjonowany jako kapitan kawalerii w armii austro-w\u0119gierskiej. Jego \u017cona Anna Trzecieska pochodzi\u0142a z rodziny ziemia\u0144skiej mieszkaj\u0105cej w Miejscu Piastowym ko\u0142o Krosna, na po\u0142udniowy zach\u00f3d od Lwowa.<br \/>\nJej dziadek Tytus Trzecieski, razem z wynalazc\u0105 i naukowcem Ignacym \u0141ukasiewiczem, stworzyli pierwsze na \u015bwiecie komercyjne szyby naftowe w 1854 roku w B\u00f3brce, niedaleko ich maj\u0105tku. Te pola naftowe istniej\u0105 do dzi\u015b, a znajduje si\u0119 tam wspania\u0142e muzeum z ekspozycjami na \u015bwie\u017cym powietrzu, w tym dzia\u0142aj\u0105cy szyb naftowy, kt\u00f3ry Danka i ja odwiedzili\u015bmy w 2007 roku \u2013 nawet pompowali\u015bmy troch\u0119 \u201eczarnego z\u0142ota\u201d!<br \/>\nOjciec Adama, Franciszek, by\u0142 najm\u0142odszym z czterech braci:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tomis\u0142aw<\/strong> \u2013 ojciec genera\u0142a Tadeusza R.,<\/li>\n<li><strong>Tadeusz<\/strong> (zgin\u0105\u0142 w powstaniu 1863 r.),<\/li>\n<li><strong>Bart\u0142omiej<\/strong> (dziadek Franciszka),<\/li>\n<li><strong>Franciszek<\/strong> (dziadek Jana).<\/li>\n<\/ul>\n<p>M\u00f3j biedny ojciec otrzyma\u0142 dziewi\u0119\u0107 imion chrze\u015bcija\u0144skich: Jan Antoni Franciszek Tadeusz Augustyn Kazimierz Andrzej Maciej Jak\u00f3b!<br \/>\nPodobno jego rodzice chcieli mie\u0107 dziewi\u0119ciu syn\u00f3w. Mieli tylko jednego!<br \/>\nJako ch\u0142opiec ojciec sp\u0119dza\u0142 czas w Miejscu Piastowym, cz\u0119sto bawi\u0105c si\u0119 ze swoim wujem Tytusem, najm\u0142odszym bratem matki, kt\u00f3ry by\u0142 tylko o 4 lata starszy od niego.<br \/>\nGdy w sierpniu 1914 roku wybuch\u0142a wojna, Adam wraz ze swoim pu\u0142kiem bra\u0142 udzia\u0142 w dzia\u0142aniach przeciwko Rosjanom.<br \/>\nAnna z Janem (lat 4) i Urszul\u0105 (lat 5) wyjecha\u0142a z niewielkim dobytkiem do Lwowa, by zamieszka\u0107 z te\u015bciami. Ich dobrze wyposa\u017cony dom w Z\u0142oczowie zosta\u0142 spl\u0105drowany.<\/p>\n<p>Babcia Anna sp\u0119dza\u0142a czas, opiekuj\u0105c si\u0119 rannymi \u017co\u0142nierzami we Lwowie, gdzie nabawi\u0142a si\u0119 ci\u0119\u017ckiej infekcji paciorkowcowej.<br \/>\nPo I wojnie \u015bwiatowej i odrodzeniu Polski, rodzice Jana przenie\u015bli si\u0119 do Krakowa. Adam, jego ojciec, zosta\u0142 pu\u0142kownikiem kawalerii, dow\u00f3dc\u0105 5. Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych (5PSK).<br \/>\nJan ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y w Krakowie. Jego starsza siostra Urszula (ur. 1909) zosta\u0142a wys\u0142ana do Belgii do szko\u0142y dla panien.<br \/>\nIch matka Anna zachorowa\u0142a i zmar\u0142a w 1926 roku w wieku 38 lat. Przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142a prawdopodobnie przewlek\u0142a infekcja paciorkowcowa. Urszula zosta\u0142a wezwana do domu i pozosta\u0142a w Krakowie, pomagaj\u0105c w prowadzeniu gospodarstwa domowego (mieszkania).<br \/>\nRok 1926 by\u0142 burzliwy dla rodziny i dla Polski.<br \/>\nW wyniku zamachu stanu Pi\u0142sudskiego wielu wojskowych przeciwnych Pi\u0142sudskiemu zosta\u0142o usuni\u0119tych ze stanowisk, w tym genera\u0142 Tadeusz Rozwadowski, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 rok w wi\u0119zieniu w Wilnie i zmar\u0142 wkr\u00f3tce po zwolnieniu w 1928 roku, prawdopodobnie wskutek otrucia.<\/p>\n<p>M\u00f3j dziadek Adam nie m\u00f3g\u0142 kontynuowa\u0107 kariery wojskowej i przeszed\u0142 na emerytur\u0119. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 wiele czasu na pisanie monumentalnej Kroniki Rodzinnej naszej rodziny Rozwadowskich \u2013 ogromnego, 400-stronicowego r\u0119kopisu zawieraj\u0105cego wiele fotografii, tabel, drzew genealogicznych oraz za\u0142\u0105czonych list\u00f3w i dokument\u00f3w si\u0119gaj\u0105cych wiek\u00f3w wstecz.<br \/>\nTen ogromny, oprawiony w sk\u00f3r\u0119 tom zosta\u0142 przywieziony do Po\u0142udniowej Afryki po \u015bmierci Adama przez moj\u0105 kuzynk\u0119 Wand\u0119 G\u0142a\u017cewsk\u0105 i przekazany mojemu ojcu.<br \/>\nNast\u0119pnie ja si\u0119 nim opiekowa\u0142em, dokona\u0142em kilku uzupe\u0142nie\u0144 i zebra\u0142em dokumenty do aktualizacji.<br \/>\nChocia\u017c zrobi\u0142em kserokopie i du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki zosta\u0142a zdigitalizowana przez Wand\u0119 Zachwiej\u0119 w Toronto, Erazm Rozwadowski wykorzysta\u0142 te informacje do publikacji ksi\u0105\u017cki opartej na pracy Adama.<br \/>\nOryginalny r\u0119kopis przekaza\u0142em do Archiwum Ossolineum we Wroc\u0142awiu podczas Zjazdu Rodziny Rozwadowskich w 2015 roku.<\/p>\n<p>Jan uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 w 1928 roku i zapisa\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Jagiello\u0144ski w Krakowie \u2013 na Wydzia\u0142 Rolniczy.<br \/>\nBy\u0142 bardzo aktywny w \u017cyciu studenckim \u2013 Korporacja Corolla \u2013 akademickie bractwo dla student\u00f3w szlacheckiego pochodzenia, w tym zosta\u0142 wybrany jego prezesem.<br \/>\nUwielbia\u0142 jazd\u0119 konn\u0105 i wygrywa\u0142 liczne zawody.<br \/>\nOpisywa\u0142 swoje lata uniwersyteckie jako \u201enadzwyczaj kolorowe, interesuj\u0105ce i zabawne, bez zbytniego wysi\u0142ku w nauce, i r\u00f3wnie\u017c bez nadzwyczajnych osi\u0105gni\u0119\u0107 akademickich.\u201d<br \/>\nPami\u0119tam, jak opowiada\u0142 mi, gdy by\u0142em nastolatkiem, \u017ce pewnego razu po szczeg\u00f3lnie hucznej nocy wr\u00f3ci\u0142 do domu i zasn\u0105\u0142 do\u015b\u0107 pijany.<br \/>\nObudzi\u0142 si\u0119 nast\u0119pnego ranka z ca\u0142kowicie ogolon\u0105 g\u0142ow\u0105 \u2013 ojciec zrobi\u0142 to, by przypomnie\u0107 mu, by trzyma\u0142 si\u0119 z dala od alkoholu!<br \/>\nMo\u017ce to by\u0142a przestroga dla mnie?<br \/>\nPo uko\u0144czeniu studi\u00f3w jako magister nauk rolniczych w 1933 roku, zosta\u0142 powo\u0142any do s\u0142u\u017cby wojskowej w Szkole Oficer\u00f3w Kawalerii w Grudzi\u0105dzu.<br \/>\nTam odni\u00f3s\u0142 sukces i uko\u0144czy\u0142 j\u0105 jako najlepszy w klasie w 1934 roku.<br \/>\nPowr\u00f3ci\u0142 do \u017cycia cywilnego, obejmuj\u0105c stanowisko zarz\u0105dcy maj\u0105tku Malice ko\u0142o Sandomierza, nale\u017c\u0105cego do rodziny Miku\u0142owskich-Pomorskich \u2013 s\u0105siedniego maj\u0105tku do S\u0142abuszewic.<br \/>\nTam pozna\u0142 Helen\u0119 Cichowsk\u0105 i szybko si\u0119 zakochali.<br \/>\nRodzice Heleny zaakceptowali zwi\u0105zek, a nawet bardzo si\u0119 z\u017cyli z Janem.<br \/>\nMoi rodzice pobrali si\u0119 28 grudnia 1935 roku w Malicach, parafii obok S\u0142abuszewic.<br \/>\nPrzyj\u0119cie odby\u0142o si\u0119 w S\u0142abuszewicach.<br \/>\nUroczysto\u015b\u0107 wywr\u00f3ci\u0142a dw\u00f3r do g\u00f3ry nogami, by pomie\u015bci\u0107 go\u015bci, kt\u00f3rzy przyjechali z daleka.<br \/>\nOjciec obj\u0105\u0142 nowe stanowisko zarz\u0105dcy jednego z maj\u0105tk\u00f3w Dzikowa, nale\u017c\u0105cego do hrabiego Zdzis\u0142awa Tarnowskiego, niedaleko Tarnobrzega, na wsch\u00f3d od Sandomierza, po drugiej stronie Wis\u0142y.<br \/>\nW 1937 roku zosta\u0142 mianowany dyrektorem rolnym wszystkich pi\u0119ciu maj\u0105tk\u00f3w Dzikowa (ok. 1000 hektar\u00f3w).<br \/>\nMoi rodzice mieszkali w Wielowsi, jednym z tych maj\u0105tk\u00f3w.<br \/>\nUrodzi\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch syn\u00f3w \u2013 Jan Piotr w Warszawie (18 stycznia 1937 r.) i Roman Tomis\u0142aw w Wielowsi (10 stycznia 1938 r.).<br \/>\nMoi bracia sp\u0119dzili wi\u0119kszo\u015b\u0107 wczesnych lat w S\u0142abuszewicach z dziadkami, nianiami i guwernantk\u0105, a moja matka r\u00f3wnie\u017c tam przebywa\u0142a, ale nie uczestniczy\u0142a zbytnio w ich codziennej opiece.<br \/>\nP\u00f3\u017aniej tego \u017ca\u0142owa\u0142a i zrekompensowa\u0142a to z nawi\u0105zk\u0105, gdy si\u0119 urodzi\u0142em \u2013 dziecko nowego \u017cycia moich rodzic\u00f3w w czasie pokoju w Afryce, w zupe\u0142nie innych okoliczno\u015bciach.<br \/>\nJu\u017c w marcu 1939 roku Jan zosta\u0142 powo\u0142any do wojska (jako podporucznik 8. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w) do nowo utworzonej 10. Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej pod dow\u00f3dztwem pu\u0142kownika Stanis\u0142awa Maczka.<br \/>\nPoniewa\u017c potrzebowano oficer\u00f3w, jeden z nich podobno losowo wybra\u0142 nazwiska dziesi\u0119ciu oficer\u00f3w z kilku pu\u0142k\u00f3w.<br \/>\nWiele lat p\u00f3\u017aniej w Anglii Jan rozmawia\u0142 z tym oficerem, kt\u00f3ry przyzna\u0142, \u017ce dokona\u0142 tych losowych wybor\u00f3w bez zastanowienia nad konsekwencjami.<br \/>\nDziwne, jak los zmienia \u017cycie.<br \/>\nInne wydarzenie r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0119\u0142o na \u017cycie Jana.<br \/>\nGdy wraca\u0142 z uroczysto\u015bci do Rzeszowa, gdzie stacjonowa\u0142a jego nowa jednostka \u2013 10. Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej \u2013 oficer prowadz\u0105cy samoch\u00f3d zjecha\u0142 z drogi i wjecha\u0142 w przydro\u017cn\u0105 chat\u0119.<br \/>\nJan dozna\u0142 kontuzji kolana i by\u0142 hospitalizowany w Rzeszowie, a p\u00f3\u017aniej w Krakowie, zanim wr\u00f3ci\u0142 do S\u0142abuszewic, chodz\u0105c o lasce.<br \/>\nTu\u017c przed wybuchem wojny zosta\u0142 ponownie wezwany do swojego pu\u0142ku.<br \/>\nMimo \u017ce nie by\u0142 jeszcze w pe\u0142ni wyleczony, uda\u0142 si\u0119 do Rzeszowa, ale jego pu\u0142k ju\u017c wyruszy\u0142 do \u0141a\u0144cuta, by stawi\u0107 czo\u0142a niemieckiemu naje\u017ad\u017acy.<br \/>\nRazem z kilkoma innymi oficerami do\u0142\u0105czy\u0142 do swojej brygady.<\/p>\n<p>Walcz\u0105c dzielnie, wspierali obron\u0119 Lwowa z pewnym powodzeniem.<br \/>\nGdy 17 wrze\u015bnia nadesz\u0142a wiadomo\u015b\u0107 o sowieckiej inwazji ze wschodu, otrzymali rozkaz, by ruszy\u0107 na po\u0142udnie.<br \/>\nWysocy rang\u0105 przedstawiciele rz\u0105du, w tym Naczelny W\u00f3dz marsza\u0142ek Edward \u015amig\u0142y-Rydz oraz prezydent Polski Ignacy Mo\u015bcicki, ju\u017c wcze\u015bniej uciekli do Rumunii.<br \/>\nCho\u0107 Polska by\u0142a przygotowana do wojny, zosta\u0142a przyt\u0142oczona przez Niemcy.<br \/>\nPomimo tej nier\u00f3wnowagi, Polska zada\u0142a Niemcom wi\u0119ksze straty ni\u017c Wielka Brytania i Francja razem wzi\u0119te podczas zachodniego blitzkriegu dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej.<br \/>\nW kampanii wrze\u015bniowej 1939 roku zgin\u0119\u0142o lub zosta\u0142o rannych 50 000 niemieckich \u017co\u0142nierzy, zniszczono prawie 700 niemieckich samolot\u00f3w i jedn\u0105 czwart\u0105 czo\u0142g\u00f3w.<br \/>\nZdradziecki atak Zwi\u0105zku Radzieckiego 17 wrze\u015bnia zniweczy\u0142 wszelkie nadzieje na dalszy op\u00f3r.<br \/>\nAby unikn\u0105\u0107 schwytania przez Rosjan, otrzymali rozkaz przekroczenia granicy z W\u0119grami.<br \/>\n18 wrze\u015bnia dotarli do Tatarowa, letniego kurortu w Karpatach na po\u0142udnie od Stanis\u0142awowa.<br \/>\nNast\u0119pnego dnia 1500 \u017co\u0142nierzy z ci\u0119\u017ckimi sercami przemaszerowa\u0142o w pe\u0142nym umundurowaniu, nios\u0105c bro\u0144 i wyposa\u017cenie przez Prze\u0142\u0119cz Tatarsk\u0105 na W\u0119gry.<br \/>\nPrzyja\u017ani W\u0119grzy internowali polskich \u017co\u0142nierzy w obozach, kt\u00f3re by\u0142y bardzo s\u0142abo strze\u017cone, ale zmusili ich do oddania broni.<br \/>\nPolacy, cho\u0107 pokonani w bitwie, nie byli z\u0142amani duchowo \u2013 byli zdeterminowani, by kontynuowa\u0107 walk\u0119 o wyzwolenie ojczyzny.<br \/>\nPolski konsulat w Budapeszcie pomaga\u0142 w organizacji wyjazdu do Francji, gdzie powsta\u0142 rz\u0105d polski na uchod\u017astwie i odtwarzano si\u0142y zbrojne.<br \/>\nJan zosta\u0142 wys\u0142any do obozu internowania w Mandoku, ma\u0142ym miasteczku w p\u00f3\u0142nocno-wschodnich W\u0119grzech.<br \/>\nJego ojciec Adam nawi\u0105za\u0142 kontakt ze swoimi dawnymi w\u0119gierskimi towarzyszami broni z I wojny \u015bwiatowej, by pom\u00f3c Janowi.<br \/>\nW tamtym czasie mieli nadziej\u0119, \u017ce uda si\u0119 sprowadzi\u0107 go z powrotem do Polski.<\/p>\n<p>W\u0119grzy, zawsze przyja\u017ani wobec Polski, mieli problem.<br \/>\nAutorytarny re\u017cim admira\u0142a Horthy\u2019ego by\u0142 sprzymierzony z Hitlerem.<br \/>\nDlatego musieli podj\u0105\u0107 pewne dzia\u0142ania, by zatrzyma\u0107 Polak\u00f3w w obozach.<br \/>\nZmuszali ich r\u00f3wnie\u017c do oddania ca\u0142ej broni i sprz\u0119tu wojskowego.<br \/>\nJednak je\u015bli Polacy znikn\u0119li, problem znika\u0142.<br \/>\nDlatego nie przeszkadzali w planach \u017co\u0142nierzy dotycz\u0105cych wyjazdu.<br \/>\nAby opu\u015bci\u0107 W\u0119gry i dosta\u0107 si\u0119 do Francji, Jan musia\u0142 przyj\u0105\u0107 now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 \u2013 zosta\u0142 Janem Latawcem, urodzonym w 1896 roku.<br \/>\nMusia\u0142 by\u0107 starszy ni\u017c wiek poborowy, by m\u00f3c legalnie wjecha\u0107 do Francji.<br \/>\n18 grudnia Jan i grupa koleg\u00f3w, przebrani za cywil\u00f3w, rzekomo turyst\u00f3w, podr\u00f3\u017cowali samochodem przez W\u0119gry, Jugos\u0142awi\u0119 i W\u0142ochy, zatrzymuj\u0105c si\u0119 na noc w Udine.<br \/>\nNie mogli znale\u017a\u0107 hotelu, dop\u00f3ki pewien W\u0142och w pow\u0142\u00f3czystej czarnej pelerynie nie poinformowa\u0142 ich, \u017ce w\u0142oskie s\u0142owo na hotel to \u201eAlbergo\u201d.<br \/>\nNast\u0119pnego dnia przekroczyli granic\u0119 z Francj\u0105 i pojechali do Pary\u017ca, docieraj\u0105c tam przed Bo\u017cym Narodzeniem.<br \/>\n30 grudnia zg\u0142osili si\u0119 do polskiego dow\u00f3dztwa wojskowego pod gen. W\u0142adys\u0142awem Sikorskim w koszarach Bessieres w Pary\u017cu.<br \/>\nJan zosta\u0142 pocz\u0105tkowo przydzielony jako dow\u00f3dca plutonu do 10. Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych (10 PSK).<br \/>\nOdtworzona Armia Polska przechodzi\u0142a szkolenie we Francji w bardzo trudnych warunkach \u2013 z ograniczonymi mundurami, przestarza\u0142\u0105 broni\u0105 i niewielkimi zasobami.<br \/>\nFrancuzi traktowali ich jako armi\u0119 pokonan\u0105 i cz\u0119sto okazywali brak szacunku.<br \/>\nPo kl\u0119sce Francji w 1940 roku Jan i jego jednostka zostali ewakuowani drog\u0105 morsk\u0105 26 czerwca 1940 roku do Wielkiej Brytanii.<\/p>\n<p>Przez kolejne cztery lata Jan i inni przechodzili szkolenie w Szkocji i Anglii.<br \/>\nJednostki wojskowe ostatecznie przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w 1. Dywizj\u0119 Pancern\u0105.<br \/>\nW 1943 roku Jan awansowa\u0142 na porucznika.<br \/>\n31 lipca 1944 roku Jan wyl\u0105dowa\u0142 z 10 PSK i innymi jednostkami 1. Dywizji Pancernej w Arromanches i zosta\u0142 przydzielony do dow\u00f3dztwa kanadyjskiego, bior\u0105c udzia\u0142 w dzia\u0142aniach bojowych&#8230;<br \/>\nBitwa pod Falaise<br \/>\n17 wrze\u015bnia 1944 \u2013 awans na kapitana (rotmistrza).<br \/>\nDwukrotnie ranny \u2013 w Soignoiless (Francja) i Merxplas (Belgia).<br \/>\nEwakuowany do Szkocji, gdzie kanadyjscy chirurdzy operowali jego lewe przedrami\u0119.<br \/>\nPu\u0142k walczy\u0142 we Francji, Belgii, Holandii i Niemczech, ko\u0144cz\u0105c wojn\u0119 w bazie morskiej Wilhelmshaven.<br \/>\n21 kwietnia 1945 roku Jan zosta\u0142 mianowany zast\u0119pc\u0105 dow\u00f3dcy 10 PSK.<\/p>\n<p><strong>Odznaczenia wojskowe:<\/strong><\/p>\n<p><strong>Polskie:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Virtuti Militari<\/li>\n<li>Krzy\u017c Walecznych<\/li>\n<li>Medal Wojska<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Brytyjskie:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Gwiazda 1939\u201345<\/li>\n<li>Gwiazda Francji i Niemiec<\/li>\n<li>Medal Obrony<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Belgijskie:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kawaler Orderu Leopolda z Palm\u0105 oraz Krzy\u017c Wojenny z Palm\u0105<\/li>\n<\/ul>\n<p>Maj 1945 \u2013 marzec 1947 \u2013 s\u0142u\u017cba w BAOR (Armia Okupacyjna) z baz\u0105 w Meppen, p\u00f3\u0142nocne Niemcy.<br \/>\nPa\u017adziernik 1945 \u2013 podr\u00f3\u017c samochodem z grup\u0105 koleg\u00f3w do Pilzna, Czechos\u0142owacja, aby spotka\u0107 si\u0119 z rodzinami, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119, w tym z Helen\u0105, Piotrem i Tomkiem \u2013 zobaczy\u0142 ich po raz pierwszy od 6 lat i 6 tygodni od wyjazdu ze S\u0142abuszewic.<br \/>\nPowr\u00f3t z rodzinami do Meppen po dramatycznym nocnym postoju na przej\u015bciu granicznym strefy ameryka\u0144skiej, gdzie pocz\u0105tkowo odm\u00f3wiono im przejazdu.<br \/>\nMarzec 1947 \u2013 przeniesienie z powrotem do Wielkiej Brytanii. Wst\u0105pienie do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia (PKPR).<br \/>\nLipiec 1948 \u2013 demobilizacja i emigracja do Zwi\u0105zku Po\u0142udniowej Afryki. Podj\u0119cie pracy jako zarz\u0105dca farmy jab\u0142kowej Molteno w Elgin, niedaleko Kapsztadu.<br \/>\nMarek urodzi\u0142 si\u0119 16 sierpnia 1949 roku w Elgin.<br \/>\nW 1950 roku Jan zosta\u0142 zatrudniony jako zarz\u0105dca farmy oliwek i winoro\u015bli bli\u017cej Kapsztadu \u2013 Maguelonne w Faure, niedaleko Somerset West, nale\u017c\u0105cej do pu\u0142kownika Fieldena i jego ameryka\u0144skiej \u017cony Virginii.<br \/>\n1953\u20131957 \u2013 greenkeeper (opiekun pola golfowego) w Clovelly Country Club Golf Course, niedaleko Kapsztadu.<br \/>\n1957\u20131958 \u2013 kierownik szk\u00f3\u0142ki Wentworth, uprawiaj\u0105cej go\u017adziki na eksport, w Constantii, Kapsztad.<br \/>\n1959\u20131980 \u2013 Brooklyn Laboratories, Goodwood, Kapsztad \u2013 producent klej\u00f3w przemys\u0142owych; rozpocz\u0105\u0142 jako przedstawiciel handlowy, nast\u0119pnie kierownik sprzeda\u017cy, a ostatecznie dyrektor ds. marketingu a\u017c do emerytury.<br \/>\nW 1989 roku wyemigrowa\u0142 z Helen\u0105 do Kanady, aby by\u0107 bli\u017cej Marka i jego rodziny w Fernie, Kolumbia Brytyjska.<br \/>\nJan zmar\u0142 25 lipca 1990 roku w Fernie, Kolumbia Brytyjska, Kanada.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-1264\" src=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/1.jpg\" alt=\"\" width=\"693\" height=\"789\" srcset=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/1.jpg 775w, http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/1-264x300.jpg 264w, http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/1-768x874.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 693px) 100vw, 693px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-1265\" src=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2.jpg\" alt=\"\" width=\"670\" height=\"841\" srcset=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2.jpg 689w, http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2-239x300.jpg 239w\" sizes=\"auto, (max-width: 670px) 100vw, 670px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-1266\" src=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/3.jpg\" alt=\"\" width=\"669\" height=\"810\" srcset=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/3.jpg 714w, http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/3-248x300.jpg 248w\" sizes=\"auto, (max-width: 669px) 100vw, 669px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-1267\" src=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/4.jpg\" alt=\"\" width=\"666\" height=\"449\" srcset=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/4.jpg 713w, http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/4-300x202.jpg 300w, http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/4-272x182.jpg 272w\" sizes=\"auto, (max-width: 666px) 100vw, 666px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1269\" src=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5.jpg\" alt=\"\" width=\"595\" height=\"935\" srcset=\"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5.jpg 595w, http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5-191x300.jpg 191w\" sizes=\"auto, (max-width: 595px) 100vw, 595px\" \/><\/p>\n<p><strong>Franciszek Maria Stanis\u0142aw J-R<\/strong> \u2013 urodzony 13 grudnia 1910 r. we Lwowie<br \/>\nSyn Jana Jordana-Rozwadowskiego i Marii (Malusi) Rozwadowskiej<\/p>\n<p><strong>Wykszta\u0142cenie:<\/strong><br \/>\n1916\u20131919 \u2013 szko\u0142a podstawowa w Lozannie (Szwajcaria) i Pary\u017cu (Francja)<br \/>\n1920\u20131929 \u2013 gimnazjum przy ul. \u0141yczakowskiej we Lwowie. Uzyskuje matur\u0119 w 1929 r.<br \/>\n1929\u20131931 \u2013 Narodowa Szko\u0142a Rolnicza w Rennes (Francja). Uzyskuje dyplom i tytu\u0142 \u201eIn\u017cyniera Rolnictwa\u201d<br \/>\n1931\u20131932 \u2013 Uniwersytet Lwowski, studia z zakresu ekonomii i ekonomii politycznej<\/p>\n<p><strong>Informacje osobiste:<\/strong><br \/>\nOd 1915 do 1919 mieszka\u0142 z rodzicami w Lozannie, a nast\u0119pnie w Pary\u017cu. W 1920 roku rodzina wraca do Lwowa, gdzie Franciszek kontynuuje nauk\u0119.<br \/>\nPo uko\u0144czeniu studi\u00f3w we Francji i na Uniwersytecie Lwowskim anga\u017cuje si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczn\u0105, m.in. w Kole M\u0142odych Zwi\u0105zku Ziemian, wraz z Janem Serwatowskim, Staszkiem Bochdanem i Adamem Bielskim.<\/p>\n<p>Gdy wybucha wojna, Franciszek przebywa w Babinie, udaje si\u0119 do Stanis\u0142awowa, zostaje wcielony do wojska i otrzymuje rozkaz do\u0142\u0105czenia do armii polskiej we Francji.<br \/>\nW maju 1940 roku przebywa we Francji, gdy nast\u0119puje inwazja na Belgi\u0119.<br \/>\nJest w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 walczy\u0107 i wsiadaj\u0105 na brytyjskie statki, by przeprawi\u0107 si\u0119 z Francji do Wielkiej Brytanii.<br \/>\nL\u0105duj\u0105 w Liverpoolu i udaj\u0105 si\u0119 do Glasgow.<br \/>\nW Szkocji uczestnicz\u0105 w szkoleniach i manewrach a\u017c do l\u0105dowania w Normandii w czerwcu 1944 roku \u2013 walcz\u0105 w p\u00f3\u0142nocnej Francji, Belgii, Holandii i Niemczech.<br \/>\nW 1945 roku Franciszek prosi o zgod\u0119 na wyjazd do obozu jenieckiego Oberlangen, gdzie jego siostra Cesia zostaje uwolniona wraz z innymi wi\u0119\u017aniami.<\/p>\n<p>Po II wojnie \u015bwiatowej odznaczony Krzy\u017cem Walecznych za m\u0119stwo.<\/p>\n<p><strong>6 grudnia 1945<\/strong> \u2013 \u015blub z Anne-Marie Schoell w Scheveningen, Haga, Holandia (ceremoni\u0119 prowadzi\u0142 ks. Kot G\u0142a\u017cewski, kapelan armii polskiej)<br \/>\n<strong>10 stycznia 1945<\/strong> \u2013 narodziny syna Jana w Hadze<br \/>\n<strong>Maj 1947<\/strong> \u2013 Franciszek, Anne-Marie i Jan emigruj\u0105 do Po\u0142udniowej Afryki<br \/>\n<strong>2 grudnia 1948<\/strong> \u2013 narodziny c\u00f3rki Martyny Marii Wandy w Kapsztadzie<br \/>\n<strong>14 pa\u017adziernika 1951<\/strong> \u2013 narodziny c\u00f3rki Therese Marie Sophie w Elgin, Cape, Po\u0142udniowa Afryka<\/p>\n<p><strong>9 grudnia 1952<\/strong> \u2013 narodziny c\u00f3rki Isabelle Marie Cecile w Elgin, Cape, Po\u0142udniowa Afryka<br \/>\n<strong>20 listopada 1956<\/strong> \u2013 narodziny c\u00f3rki Anne Olga Marja (Annik) w Elgin, Cape, Po\u0142udniowa Afryka<br \/>\n<strong>Grudzie\u0144 1973<\/strong> \u2013 emigracja do Francji. Pocz\u0105tkowo mieszka i pracuje w Pary\u017cu, nast\u0119pnie przenosi si\u0119 do Boinvilliers, w departamencie Yvelines<br \/>\n<strong>10 stycznia 1990<\/strong> \u2013 \u015bmier\u0107 w Kapsztadzie, Po\u0142udniowa Afryka<\/p>\n<p><strong>Kariera zawodowa:<\/strong><br \/>\n1932\u20131939 \u2013 zarz\u0105dza 1000 hektarami grunt\u00f3w ornych, pastwisk i las\u00f3w nale\u017c\u0105cych do rodzinnych maj\u0105tk\u00f3w w powiatach Tarnopol (H\u0142adki) i Stanis\u0142aw\u00f3w (Babin).<br \/>\nSpecjalizuje si\u0119 w sadownictwie, zak\u0142ada sady i wprowadza w Polsce najnowsze ameryka\u0144skie metody komercyjnej uprawy, pakowania i sprzeda\u017cy owoc\u00f3w \u2013 szczeg\u00f3lnie jab\u0142ek, \u015bliwek i czere\u015bni.<br \/>\nBardzo aktywny w r\u00f3\u017cnych organizacjach rolniczych i sadowniczych, w szczeg\u00f3lno\u015bci w Towarzystwie Rolniczym we Lwowie, kt\u00f3rego by\u0142 wiceprezesem.<br \/>\nWsp\u00f3\u0142pracuje z o\u015brodkami bada\u0144 nad sadownictwem w Polsce, zw\u0142aszcza ze Stacj\u0105 Badawcz\u0105 w Skierniewicach, zdobywaj\u0105c reputacj\u0119 eksperta w tej dziedzinie.<\/p>\n<p>W 1937 roku zostaje wys\u0142any przez Izb\u0119 Rolnicz\u0105 we Lwowie oraz Polski Instytut Ch\u0142odnictwa do zbadania problem\u00f3w zwi\u0105zanych z przechowywaniem owoc\u00f3w w ch\u0142odniach i atmosferze kontrolowanej, z zamiarem budowy takich obiekt\u00f3w w Polsce.<br \/>\nPodczas tej podr\u00f3\u017cy nawi\u0105zuje kontakt ze Stacj\u0105 Badawcz\u0105 Owoc\u00f3w w East Malling w hrabstwie Kent (Anglia), gdzie p\u00f3\u017aniej sp\u0119dza czas na studiach.<\/p>\n<p>1939\u20131945 \u2013 s\u0142u\u017cba w Wojsku Polskim: kampania wrze\u015bniowa w Polsce, kampania czerwcowa we Francji, s\u0142u\u017cba w 1. Dywizji Pancernej w ramach si\u0142 brytyjskich, garnizon w Szkocji, kampania 1944\u20131945 w Normandii, p\u00f3\u0142nocnej Francji, Belgii, Holandii i Niemczech.<br \/>\n1945\u20131947 \u2013 na d\u0142ugim urlopie wojskowym pracuje w Hadze (Holandia) dla rz\u0105du polskiego w Londynie, jednocze\u015bnie ubiegaj\u0105c si\u0119 o emigracj\u0119 do Po\u0142udniowej Afryki.<\/p>\n<p>1947\u20131959 \u2013 kierownik farmy Applethwaite w Elgin, Cape, Po\u0142udniowa Afryka. Pracuje dla Edmonda Lombardiego, zarz\u0105dzaj\u0105c bardzo dochodow\u0105 farm\u0105 owocow\u0105, kieruj\u0105c zespo\u0142em specjalist\u00f3w i pracownik\u00f3w w okresie powojennym, gdy prywatne farmy owocowe w Zachodnim Przyl\u0105dku przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w dobrze zorganizowany przemys\u0142 sadowniczy i eksportowy.<\/p>\n<p>1959\u20131973 \u2013 dyrektor generalny maj\u0105tku Lourensford w Somerset West, Cape, Po\u0142udniowa Afryka.<br \/>\nWykorzystuje swoje umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 do zarz\u0105dzania i rozwoju posiad\u0142o\u015bci o powierzchni 4500 ha obejmuj\u0105cej aspekty in\u017cynieryjne du\u017cych system\u00f3w nawadniaj\u0105cych, niezb\u0119dnych w klimacie \u015br\u00f3dziemnomorskim.<br \/>\nKieruje du\u017cym zespo\u0142em wykwalifikowanych i niewykwalifikowanych pracownik\u00f3w, odpowiedzialnych za 1500 ha sad\u00f3w owocowych, zbi\u00f3r, pakowanie w nowoczesnych instalacjach, ch\u0142odzenie, transport, marketing i eksport owoc\u00f3w.<br \/>\nZarz\u0105dza r\u00f3wnie\u017c kilkoma tysi\u0105cami akr\u00f3w las\u00f3w.<br \/>\nW latach 1956\u20131971 odbywa kilka podr\u00f3\u017cy s\u0142u\u017cbowych do Europy (Belgia, Francja, Niemcy, W\u0142ochy, Hiszpania, Szwajcaria, Wielka Brytania) oraz do USA, odwiedzaj\u0105c stacje badawcze i wiod\u0105ce regiony sadownicze.<br \/>\nPo przybyciu do Po\u0142udniowej Afryki i we wsp\u00f3\u0142pracy z sadownikami oraz lokalnymi w\u0142adzami aktywnie uczestniczy w budowie dobrze uregulowanego przemys\u0142u owoc\u00f3w li\u015bciastych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci skutecznego systemu eksportu owoc\u00f3w z Po\u0142udniowej Afryki \u2013 g\u0142\u00f3wnie do Europy Zachodniej.<br \/>\nDzi\u0119ki szerokiemu do\u015bwiadczeniu, dog\u0142\u0119bnej wiedzy, niezaprzeczalnym zdolno\u015bciom mened\u017cerskim, a tak\u017ce wyj\u0105tkowym cechom osobowo\u015bci, staje si\u0119 uznanym autorytetem, kt\u00f3rego rady s\u0105 cenione i poszukiwane w wielu kr\u0119gach.<br \/>\n1974\u20131978 \u2013 konsultant z siedzib\u0105 we Francji dla Po\u0142udniowoafryka\u0144skiej Rady Owoc\u00f3w Li\u015bciastych w zakresie spraw technicznych i statystycznych, obejmuj\u0105cych ca\u0142\u0105 zachodni\u0105 Europ\u0119 kontynentaln\u0105.<br \/>\n1979\u20131985 \u2013 attach\u00e9 rolny w Ambasadzie Po\u0142udniowej Afryki w Pary\u017cu, wykorzystuj\u0105cy swoj\u0105 wiedz\u0119 o po\u0142udniowoafryka\u0144skim przemy\u015ble owocowym do wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy tym krajem a ca\u0142\u0105 Europ\u0105 Zachodni\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Referat Marka Rozwadowskiego wyg\u0142oszony na Zje\u017adzie rodzinnym w 2022r. Rodzina Rozwadowskich Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce w og\u00f3le tu jeste\u015bmy. Nasza rodzina przez wiele pokole\u0144 by\u0142a znacz\u0105ca w sferach wojskowej, politycznej, gospodarczej i rolniczej. Maciej Rozwadowski bra\u0142 udzia\u0142 w odsieczy<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":532,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-1261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-rodziny"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1261"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1270,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1261\/revisions\/1270"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/532"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/rozwadowski.org\/v2.0.1.2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}